Offcanvas
Offcanvas
Ο Χριστόδουλος Πατσαλίδης φέρνει στο προσκήνιο τα διαθέσιμα κεφαλαιακά «μαξιλάρια» για τις τράπεζες, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που μπορεί να κρύβουν η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς και η διάβρωση της εμπιστοσύνης.
Του Ξένιου Μεσαρίτη
Μήνυμα επαγρύπνησης προς τις κυπριακές τράπεζες έστειλε ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Χριστόδουλος Πατσαλίδης, ο οποίος, παρά τη σημαντική βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών του τραπεζικού συστήματος, προειδοποίησε ότι η ανθεκτικότητα πρέπει να οικοδομείται πριν από την επόμενη κρίση και όχι όταν αυτή έχει ήδη εκδηλωθεί.
Μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Τραπεζών Κύπρου χθες, ο κ. Πατσαλίδης έφερε στο προσκήνιο ότι η Κεντρική Τράπεζα εξετάζει ήδη την ενεργοποίηση του Αποθέματος Ασφαλείας για τον Συστημικό Κίνδυνο (Systemic Risk Buffer – SyRB), του μακροπροληπτικού εργαλείου που χρησιμοποιείται διεθνώς για τη θωράκιση των τραπεζικών συστημάτων έναντι μελλοντικών κραδασμών.
Η εν λόγω αναφορά φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο η Κεντρική Τράπεζα προσεγγίζει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τα διαθέσιμα μακροπροληπτικά εργαλεία που είναι διαθέσιμα από την Φρανκφούρτη και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τραπεζικού συστήματος την ίδια ώρα που ο Χριστόδουλος Πατσαλίδης μπαίνει αισίως στον τρίτο χρόνο της θητείας του ως Κυβερνήτης της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου.
Από τους «Μαύρους Κύκνους» στην τραπεζική ανθεκτικότητα
Ο Διοικητής αναδίπλωσε την ομιλία του γύρω από τη θεωρία των «Μαύρων Κύκνων» του Nassim Nicholas Taleb, χρησιμοποιώντας το γνωστό παράδειγμα των απρόβλεπτων γεγονότων που ανατρέπουν τις βεβαιότητες των αγορών και των κοινωνιών.
Αναφερόμενος στο βιβλίο «The Black Swan «Τα γεγονότα που μεταβάλλουν καθοριστικά τον ρου της ιστορίας είναι συχνά ακριβώς εκείνα που τα μοντέλα μας αδυνατούν να προβλέψουν».
Παρά τη σημαντική βελτίωση των δεικτών του τραπεζικού συστήματος, ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η ισχύς του σήμερα δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο εφησυχασμού.
Όπως ανέφερε, «Οι μαύροι κύκνοι δεν προαναγγέλλουν την άφιξή τους. Δεν διαπραγματεύονται πότε, εάν και υπό ποιες συνθήκες θα εμφανιστούν. Αναδύονται ακριβώς εκεί όπου τους θεωρούμε δομικά αδύνατους», σημειώνοντας ότι «σε ένα περιβάλλον όπου το απρόβλεπτο δεν είναι εξαίρεση αλλά διαρκής πιθανότητα, οφείλουμε όλοι να δρούμε με περίσκεψη, διορατικότητα και σωφροσύνη».
Η ΚΤΚ εξετάζει ενεργοποίηση του Systemic Risk Buffer
Στο πλαίσιο αυτό, ο Διοικητής αποκάλυψε ότι η Κεντρική Τράπεζα εξετάζει ήδη ένα πρόσθετο εργαλείο ενίσχυσης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Όπως δήλωσε, «το Απόθεμα Ασφαλείας για τον Συστημικό Κίνδυνο (Systemic Risk Buffer) δεν αποτελεί μια τυπική ρυθμιστική πρόνοια κενού περιεχομένου. Αποτελεί ένα κρίσιμο και ουσιαστικό μακροπροληπτικό εργαλείο, σχεδιασμένο να ενισχύει την ικανότητα του συστήματος να απορροφά πιέσεις, να περιορίζει τη μετάδοση κραδασμών και να θωρακίζει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Και για αυτό ακριβώς η Κεντρική Τράπεζα ήδη εξετάζει την ενεργοποίησή του».
Η τοποθέτηση έρχεται σε συνέχεια των αποφάσεων που έχουν ήδη ληφθεί τα τελευταία χρόνια για ενίσχυση των κεφαλαιακών αποθεμάτων των τραπεζών, ωστόσο για πρώτη φορά γίνεται δημόσια αναφορά στο ενδεχόμενο αξιοποίησης του συγκεκριμένου εργαλείου.
Ψηλός βαθμός συγκέντρωσης τραπεζών και παρόμοια μοντέλα προβληματίζουν
Ο κ. Πατσαλίδης συνέδεσε την ανάγκη περαιτέρω θωράκισης του συστήματος με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της κυπριακής τραπεζικής αγοράς. Πρώτον, αναφέρθηκε στον υψηλό βαθμό συγκέντρωσης του κλάδου.
Όπως σημείωσε, «Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό είναι, αναμφίβολα, ο βαθμός συγκέντρωσης στο τραπεζικό σύστημα ο οποίος είναι ο υψηλότερος στην Ευρωζώνη βάσει του δείκτη Herfindahl–Hirschman».
Και προειδοποίησε, «σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα ενδεχόμενοι κραδασμοί αντηχούν και μεγεθύνονται». Δεύτερον, αναφέρθηκε στον υψηλό βαθμό ομοιογένειας μεταξύ των τραπεζών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, «η ομοιογένεια στις πηγές εσόδων, στις επενδυτικές επιλογές και στις δομές χρηματοδότησης μπορεί να ενισχύσει τη συγχρονισμένη αντίδραση των τραπεζών σε αρνητικά σοκ, επιτείνοντας τις δυναμικές μετάδοσης κινδύνου».
Τρίτον, έκανε αναφορά στην εξάρτηση του συστήματος από άμεσα προσβάσιμες καταθέσεις, σημειώνοντας ότι αυτές «δύνανται να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί ενίσχυσης των συστημικών κινδύνων».
Η εμπιστοσύνη δεν είναι δεδομένη
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Διοικητής και στο ζήτημα της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα, χαρακτηρίζοντάς την ως ένα από τα σημαντικότερα αλλά και πιο ευάλωτα στοιχεία του.
Όπως ανέφερε, «η εμπιστοσύνη που απολαμβάνει σήμερα ο κυπριακός τραπεζικός τομέας δεν αποτελεί στατικό κεκτημένο».
«Χτίζεται αργά και με κόπο αλλά δύναται να διαβρωθεί με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια διόρθωσης».
Μάλιστα αναγνώρισε ότι τα χαμηλά καταθετικά επιτόκια εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο δημόσιας συζήτησης, επισημαίνοντας πως ανεξαρτήτως των διαφορετικών οικονομικών αναγνώσεων σημειώνοντας «Αυτό που δεν επιδέχεται αμφισβήτησης είναι το κοινωνικό αίσθημα».
Παράλληλα προειδοποίησε, «ο κίνδυνος φήμης δεν τρέφεται από το βάσιμο ή αβάσιμο των επικρίσεων. Τρέφεται από την αντίληψη. Και όταν η αντίληψη αγνοείται, μετεξελίσσεται με τον καιρό σε πραγματικότητα».
Τι είναι το Systemic Risk Buffer
Ουσιαστικά το Systemic Risk Buffer αποτελεί ένα πρόσθετο κεφαλαιακό απόθεμα που μπορούν να επιβάλουν οι εποπτικές αρχές όταν διαπιστώνουν την ύπαρξη διαρθρωτικών ή μακροπρόθεσμων κινδύνων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα χωρίς να σημαίνει ότι την ώρα που αποφασίζεται αυτό υπάρχει κίνδυνος για τις τράπεζες αλλά εν προκειμένω πρόκειται για μια αντικυκλική πολιτική όπου φυλάς τα ρούχα σου τους καλούς καιρούς για τους επόμενους ενδεχόμενους πιο ρισκοφόρους κύκλους.
Με απλά λόγια, οι τράπεζες καλούνται να διατηρούν περισσότερα ίδια κεφάλαια ως πρόσθετο «μαξιλάρι ασφαλείας», ώστε να μπορούν να απορροφήσουν μελλοντικές ζημιές χωρίς να διαταραχθεί η σταθερότητα του συστήματος.
Δεν πρόκειται για φόρο ή εισφορά, αλλά για επιπλέον κεφαλαιακή απαίτηση που ενισχύει την ανθεκτικότητα των τραπεζών απέναντι σε απρόβλεπτες κρίσεις.
Το κατά πόσο η ΚΤΚ θα προχωρήσει και πότε τελικά στην ενεργοποίηση του εργαλείου, καθώς και το πιθανό ύψος του αποθέματος ασφαλείας ή μια ενδεχόμενη περίοδος προσαρμογής για τις τράπεζες δεν διευκρινίστηκε στην ομιλία του Διοικητή και αναμένεται να ξεκαθαριστεί το επόμενο διάστημα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
