Ο οίκος υποβαθμίζει τις προβλέψεις για την παγκόσμια οικονομία καθώς η παρατεταμένη άνοδος των τιμών του πετρελαίου πιέζει κατανάλωση και επενδύσεις

Επί τα χείρω αναθεώρησε την εκτίμησή του για την παγκόσμια οικονομία ο οίκος Fitch Ratings, εκτιμώντας ότι η ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,4% το 2026 από 2,7% το 2025, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα και τη ζήτηση.

Ο οίκος αξιολόγησης επισημαίνει ότι η αναθεώρηση προς τα πάνω των προβλέψεών του για τις τιμές του πετρελαίου, εξαιτίας της παρατεταμένης διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αποτελεί τον βασικό λόγο για τη μείωση της εκτίμησής του για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026.

Η επιβράδυνση της οικονομίας θα ήταν ακόμη εντονότερη εάν δεν υπήρχε η ισχυρή αύξηση των επενδύσεων στην πληροφορική και την τεχνολογία στις Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνώς, η οποία ενισχύει τις αμερικανικές εισαγωγές κεφαλαιουχικών αγαθών και τις εξαγωγές ημιαγωγών και τεχνολογικών προϊόντων από την Ασία. Η Κίνα, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν κατέγραψαν καλύτερη του αναμενομένου ανάπτυξη στο πρώτο τρίμηνο του 2026, με βασικό στήριγμα τις εξαγωγές. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη άνοδος των χρηματιστηριακών αγορών συνέβαλε στη διατήρηση της καταναλωτικής δαπάνης στις ΗΠΑ.

ΗΠΑ: Επιβράδυνση της ανάπτυξης παρά την τεχνολογική ώθηση

Η Fitch προβλέπει ότι η οικονομική ανάπτυξη των Ηνωμένων Πολιτειών θα υποχωρήσει στο 1,9% το 2026 από 2,1% το 2025. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στη σημαντική επιβράδυνση της καταναλωτικής δαπάνης, καθώς ο υψηλότερος πληθωρισμός διαβρώνει τους πραγματικούς μισθούς.

Η αρνητική αυτή επίδραση αναμένεται να αντισταθμιστεί εν μέρει από την επιτάχυνση των ιδιωτικών επενδύσεων και τη διεύρυνση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Η πρόβλεψη για την αμερικανική οικονομία έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από τον Μάρτιο, ωστόσο η αναθεώρηση θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη χωρίς τη δυναμική που καταγράφεται στις επενδύσεις πληροφορικής.

Ευρωζώνη: Ανάπτυξη μόλις 0,9%

Για την ευρωζώνη, η Fitch εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί στο 0,9% από 1,4% το 2025. Ωστόσο, σημειώνει ότι η εικόνα επηρεάζεται σημαντικά από την Ιρλανδία, όπου η ανάπτυξη ξεπέρασε το 12% πέρυσι αλλά αναμένεται να περιοριστεί σε χαμηλά μονοψήφια ποσοστά φέτος.

Για τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ευρωζώνης, η ανάπτυξη προβλέπεται να παραμείνει αμετάβλητη στο 0,9%. Παρά ταύτα, η πρόβλεψη για το 2026 έχει αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες. Εκτός από το σοκ των τιμών του πετρελαίου, τα πρόσφατα στοιχεία για το ΑΕΠ ήταν ασθενέστερα των προσδοκιών, η εμπιστοσύνη επιχειρήσεων και καταναλωτών έχει επιδεινωθεί αισθητά και οι πιστωτικές συνθήκες έχουν γίνει πιο αυστηρές.

Κίνα: Ανθεκτικότητα αλλά με σαφείς προκλήσεις

Η κινεζική οικονομία αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 4,6% από 5,0% το 2025, καθώς η κατανάλωση συνεχίζει να αποδυναμώνεται λόγω της πολυετούς κρίσης στην αγορά ακινήτων.

Η επιβράδυνση καταγράφεται παρά την αναμενόμενη ανάκαμψη των επενδύσεων μετά τη σημαντική περσινή πτώση και τη συνεχιζόμενη ισχυρή εξαγωγική επίδοση της χώρας. Ωστόσο, τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου του 2026 ήταν αισθητά καλύτερα των προβλέψεων και η Κίνα συγκαταλέγεται στις οικονομίες που επηρεάζονται λιγότερο από το πετρελαϊκό σοκ. Ως αποτέλεσμα, η Fitch αναθεώρησε προς τα πάνω κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026.

Πετρέλαιο: Υψηλότερες τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα

Σύμφωνα με τη Fitch, το σοκ στις αγορές πετρελαίου αποδεικνύεται πιο παρατεταμένο από ό,τι είχε εκτιμηθεί τον Μάρτιο.

Αν και η υπόθεση ότι η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν θα ήταν σύντομη επιβεβαιώθηκε σε μεγάλο βαθμό, με την εκεχειρία της 8ης Απριλίου να παραμένει σε ισχύ, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά εδώ και 14 εβδομάδες.

Η νέα βασική υπόθεση του οίκου προβλέπει ότι η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών θα ξεκινήσει τον Ιούλιο, με ουσιαστική αποκατάσταση των θαλάσσιων μεταφορών τον Αύγουστο. Αυτό σημαίνει συνολική διακοπή διάρκειας πέντε μηνών, έναντι περίπου δύο μηνών που προέβλεπε το προηγούμενο σενάριο.

Η παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου από τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου διατήρησε τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, περίπου στα 103 δολάρια ανά βαρέλι κατά μέσο όρο τον Απρίλιο και τον Μάιο.

Η Fitch αναμένει περαιτέρω σύσφιξη της αγοράς τους επόμενους δύο μήνες, καθώς θα μειώνονται τα αποθέματα, αλλά στη συνέχεια εκτιμά ότι οι τιμές θα υποχωρήσουν γρήγορα μετά την επαναλειτουργία των Στενών.

Ο οίκος προβλέπει ότι η τιμή του πετρελαίου θα υποχωρήσει στα 70 δολάρια ανά βαρέλι έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026. Ωστόσο, η μέση ετήσια τιμή για το 2026 εκτιμάται πλέον στα 87 δολάρια ανά βαρέλι, έναντι 70 δολαρίων στην προηγούμενη πρόβλεψη.

Δεν θυμίζει το 1979

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου στα 87 δολάρια ανά βαρέλι από τα 68 δολάρια του προηγούμενου έτους αναμένεται να επιβαρύνει σημαντικά τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.

Ο υψηλότερος πληθωρισμός θα μειώσει τους πραγματικούς μισθούς και θα περιορίσει την καταναλωτική δαπάνη, ενώ τα αυξημένα ενεργειακά κόστη θα πιέσουν τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων, ενδεχομένως περιορίζοντας επενδύσεις και προσλήψεις.

Οι αναδυόμενες οικονομίες θεωρούνται περισσότερο εκτεθειμένες, καθώς η ενεργειακή ένταση της παραγωγής τους είναι υψηλότερη και τα νοικοκυριά δαπανούν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για ενέργεια. Μεταξύ των οικονομιών που παρακολουθεί η Fitch, η Ινδία, η Νότια Κορέα και η Ρωσία εμφανίζουν ιδιαίτερα υψηλή εξάρτηση από το πετρέλαιο.

Παράλληλα, χώρες όπως η Νότια Κορέα, το Πακιστάν, οι Φιλιππίνες και η Ταϊλάνδη, που είναι καθαροί εισαγωγείς πετρελαίου, αναμένεται να δεχθούν το ισχυρότερο πλήγμα μέσω της επιδείνωσης των όρων εμπορίου και της πίεσης στα νομίσματά τους.

Σε κλαδικό επίπεδο, οι αερομεταφορές, οι μεταφορές γενικότερα, η χημική βιομηχανία, η μεταλλουργία και η παραγωγή τσιμέντου συγκαταλέγονται στους κλάδους με τη μεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση.

Η Fitch υπογραμμίζει ότι οι κεντρικές τράπεζες παραμένουν ιδιαίτερα ανήσυχες για τον κίνδυνο «δευτερογενών επιπτώσεων» στον πληθωρισμό, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής και ενδέχεται ακόμη και να οδηγήσει σε νέα αυστηροποίηση των επιτοκίων.

Παρά τις επιπτώσεις, ο οίκος τονίζει ότι οι συγκρίσεις με την πετρελαϊκή κρίση του 1979-1980 είναι υπερβολικές. Τότε, σε σημερινές τιμές, το πετρέλαιο είχε εκτιναχθεί περίπου στα 170 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ η παγκόσμια οικονομία ήταν πολύ περισσότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο. Επιπλέον, η κατανάλωση πετρελαίου ως ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ έχει υποχωρήσει στο μισό σε σχέση με τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Δυσμενές σενάριο: Πετρέλαιο στα 125 δολάρια και πτώση των αγορών

Η Fitch εξετάζει και ένα δυσμενές σενάριο, σύμφωνα με το οποίο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά έως το τέταρτο τρίμηνο του 2026.

Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου θα διαμορφώνονταν κατά μέσο όρο στα 125 δολάρια ανά βαρέλι κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο και θα παρέμεναν πάνω από τα 90 δολάρια στη συνέχεια. Η μέση ετήσια τιμή για το 2026 θα έφθανε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.

Το σενάριο συνοδεύεται από πτώση 10% στα αμερικανικά και διεθνή χρηματιστήρια, αύξηση των αποδόσεων των αμερικανικών κρατικών ομολόγων και σημαντική επιδείνωση των συνθηκών χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με προσομοιώσεις της Fitch, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα βρισκόταν 0,6% χαμηλότερα από το βασικό σενάριο μετά από τέσσερα τρίμηνα. Η μεγαλύτερη επίπτωση μεταξύ των μεγάλων οικονομιών θα καταγραφόταν στη Νότια Κορέα (-1,2%), ενώ οι ΗΠΑ θα υφίσταντο πλήγμα της τάξης του 0,9%.

Η αμερικανική ανάπτυξη θα περιοριζόταν στο 1,5% το 2026 αντί για 1,9%, ενώ ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης έως το πρώτο τρίμηνο του 2027 θα έπεφτε στο μόλις 0,8%, επίπεδο που θα συνεπαγόταν σημαντική αύξηση της ανεργίας.

Στην ευρωζώνη, η ανάπτυξη θα περιοριζόταν στο 0,3%, ενώ στην Κίνα θα υποχωρούσε στο 3,4%.

Κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού

Η Fitch προειδοποιεί ότι ένα παρατεταμένο και εντονότερο πετρελαϊκό σοκ, σε συνδυασμό με την άνοδο του πληθωρισμού και πιθανή περαιτέρω αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής από τη Fed, θα μπορούσε να φέρει την παγκόσμια οικονομία πιο κοντά σε συνθήκες στασιμοπληθωρισμού.

Ο οίκος σημειώνει ότι οι εκτιμήσεις αυτές είναι ενδεικτικές και δεν αποτυπώνουν πλήρως όλους τους πιθανούς μηχανισμούς μετάδοσης μιας βαθύτερης ενεργειακής κρίσης. Τυχόν σοβαρότερες διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, ελλείψεις βασικών ενεργειακών πόρων ή αύξηση της αποταμίευσης λόγω ανησυχιών για την απασχόληση θα μπορούσαν να επιδεινώσουν περαιτέρω την οικονομική επιβράδυνση.

Η Fitch καταλήγει ότι, παρά τη μέχρι στιγμής ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας, οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη έχουν αυξηθεί αισθητά και η πορεία των τιμών του πετρελαίου θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για τις οικονομικές εξελίξεις τους επόμενους μήνες.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Δέκα χρόνια μετά το Brexit η Βρετανία μετρά το κόστος – Από 2% έως 4% η απώλεια του ΑΕΠ