Προειδοποιήσεις για αυξημένους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην ψηφιακή εποχή και ανάγκη ενίσχυσης δεξιοτήτων και δια βίου μάθησης

Έμφαση στην ψυχική υγεία, τις δεξιότητες και τη δίκαιη μετάβαση στην ψηφιακή εποχή έδωσε ο Yπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Μαρίνος Μουσιούττας, παρουσιάζοντας, την Τετάρτη, την ολοκληρωμένη προσέγγιση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για το μέλλον της εργασίας, στο πλαίσιο της Διακοινοβουλευτικής Επιτροπής για την «Ανθρώπινη εργασία στην ψηφιακή εποχή», σε κοινή συνεδρίαση της Επιτροπής Εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με εκπροσώπους από τα εθνικά κοινοβούλια στις Βρυξέλλες.

Από την αρχή της παρέμβασής του, ο Υπουργός σημείωσε ότι «ο επιταχυνόμενος μετασχηματισμός της εργασίας στην ψηφιακή εποχή βρίσκεται στον πυρήνα του οικονομικού και κοινωνικού μέλλοντος του ανθρώπου», επισημαίνοντας την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των πολιτικών με επίκεντρο τον άνθρωπο. 

Αναφερόμενος και σε πρόσφατη μελέτης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, ο Υπουργός ανέφερε πως «μόλις περίπου το 2,3% των θέσεων εργασίας κινδυνεύει από πλήρη αυτοματοποίηση». Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η πραγματική αλλαγή είναι ποιοτική, σημειώνοντας ότι πολλοί ρόλοι «υφίστανται σημαντικές μεταβολές σε επίπεδο καθηκόντων, αντί να εξαφανίζονται πλήρως». Όπως υπογράμμισε, η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης «έγκειται στη ριζική αναδιαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται καθημερινά», μετατοπίζοντας τη συζήτηση από την απώλεια θέσεων στη φύση της εργασίας. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε από τον κ. Μουσιούττα στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Προειδοποίησε ότι «η ψυχική επιβάρυνση, ο φόβος απώλειας εργασίας, η απώλεια ελέγχου, οι ανησυχίες για την ιδιωτικότητα, η απομόνωση και οι διαταραχές ύπνου καταγράφονται ολοένα και περισσότερο». 

Στο ίδιο πλαίσιο, στάθηκε στο φαινόμενο της συνεχούς συνδεσιμότητας, που παρατηρείται όλο και πιο συχνά στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, σημειώνοντας ότι «η υπερβολική συνδεσιμότητα εκτός ωραρίου και οι συχνές διαδικτυακές συναντήσεις αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα άγχους», ενώ επεσήμανε την ανάγκη για «πιο υγιή ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής». 

Ο Υπουργός ανέπτυξε εκτενώς την ανάγκη για αλλαγή φιλοσοφίας στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι «η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να ενισχύει τις ανθρώπινες δυνατότητες και όχι να τις αντικαθιστά». Όπως εξήγησε, αυτό προϋποθέτει «σαφή επικοινωνία, διαφανή διακυβέρνηση και συμπεριληπτικές πολιτικές που διασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου ή υπόβαθρου, μπορούν να επωφεληθούν από την αλλαγή που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη». Όπως τόνισε, «η δια βίου μάθηση, η αναβάθμιση δεξιοτήτων και η επανειδίκευση πρέπει να υποστηρίζονται, παράλληλα με σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για ρόλους και ευθύνες, ιδίως σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπου η ανθρώπινη εποπτεία και λογοδοσία πρέπει να παραμένουν κεντρικές».

Αναφερόμενος στις ευρωπαϊκές εξελίξεις, χαρακτήρισε την Οδηγία για την Εργασία σε Πλατφόρμες ως «καθοριστικό θετικό βήμα», επισημαίνοντας ότι αυτή επιτυγχάνει τη βελτίωση τις συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες, την ενίσχυση της διαφάνειας στην αλγοριθμική διαχείριση και τη διασφάλιση της ορθής κατηγοριοποίησης  της απασχόλησης και συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία των δικαιωμάτων και της ευημερίας των εργαζομένων στην ψηφιακή οικονομία. «Η αποτελεσματική εφαρμογή της θα είναι καθοριστική ώστε η τεχνολογική πρόοδος να συμβαδίζει με την κοινωνική δικαιοσύνη,» σημείωσε.

Ειδική αναφορά έκανε και στις πρωτοβουλίες της Κυπριακής Προεδρίας, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση των δεξιοτήτων αποτελεί «βασική προτεραιότητα», αναφερόμενος και στο πρόσφατο Συμβούλιο EPSCO του Μαρτίου ενώ μίλησε και για εργαλεία όπως η Εγγύηση για τη Νεολαία και η Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση που συμβάλλουν στο να «διασφαλίζεται ότι κανείς δεν μένει πίσω στη διττή μετάβαση». 

Ο Υπουργός παρουσίασε, ακόμη, μια πρόβλεψη για την ανάγκη για νέες δεξιότητες για τα επόμενα χρόνια, σημειώνοντας ότι «μέχρι το 2030, σχεδόν το 59% του εργατικού δυναμικού θα χρειαστεί νέες ή σημαντικά επικαιροποιημένες δεξιότητες, ενώ πολλοί εργαζόμενοι εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε κατάρτιση σχετική με την τεχνητή νοημοσύνη» και πως αυτό «απαιτεί ισχυρότερα και πιο συμπεριληπτικά συστήματα δια βίου μάθησης που να στηρίζουν τη συνεχή ανάπτυξη σε όλα τα στάδια του εργασιακού βίου,» τονίζοντας με αυτό τον τρόπο  ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο ποσοτική αλλά και ποιοτική.

Επιπλέον, ο κ. Μουσιούττας επεσήμανε την ανάγκη για συγκεκριμένες παρεμβάσεις, όπως «η προώθηση υγιών ψηφιακών ορίων» και «η παρακολούθηση του φόρτου εργασίας σε υπερ-συνδεδεμένους χώρους εργασίας», αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία των ηθικών πλαισίων, και σημειώνοντας ότι απαιτείται «διαφάνεια των αλγορίθμων και προστασία της ιδιωτικότητας των εργαζομένων». 

Κομβικό ρόλο απέδωσε ο Υπουργός και στον κοινωνικό διάλογο. «Ο αποτελεσματικός τριμερής διάλογος αποτελεί στρατηγικό εργαλείο», ανέφερε, και επεσήμανε ότι στην Κύπρο αυτή η πρακτική έχει συμβάλει στη διαμόρφωση «ισορροπημένων λύσεων για την οικονομία και την κοινωνία». 

Εξάλλου, έστειλε σαφές μήνυμα για τον ρόλο των αποφάσεων του σήμερα. «Το μέλλον της εργασίας δεν είναι προκαθορισμένο· είναι κάτι που διαμορφώνουμε ενεργά», επεσήμανε. Όπως τόνισε, εφόσον υπάρξει υπεύθυνη διαχείριση, «η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο για την ενίσχυση της ασφάλειας, της υγείας και της ευημερίας στην εργασία». 

Ο Υπουργός θα έχει σήμερα συναντήσεις με τους εισηγητές και σκιώδεις εισηγητές για την αναθεώρηση του κανονισμού 883/2004, που συντονίζει τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης εντός της ΕΕ και ΕΟΧ, ο τρίλογος για τον οποίο αναμένεται να διεξαχθεί σε δύο εβδομάδες.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Διαβάστε επίσης: Στην Κύπρο τα υψηλότερα επίπεδα burnout εργαζομένων στην Ευρώπη – Τι δείχνει έρευνα του Eurofound