Offcanvas
Offcanvas
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει νομοσχέδιο που θα απαιτεί από τις κυβερνήσεις να ορίσουν «περιοχές βιομηχανικής επιτάχυνσης»
Η Δουνκέρκη είναι ακριβώς το είδος της βιομηχανικής επιτυχίας που οι Βρυξέλλες επιθυμούν να αναπαράγουν σε ολόκληρη την Ευρώπη: μια πόλη με φθίνουσα χαλυβουργία που αναγεννήθηκε χάρη στα γιγα-εργοστάσια μπαταριών, την πράσινη βιομηχανία και τα δισεκατομμύρια ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλά από τα στοιχεία που συνέβαλαν στην επιτυχία αυτή δεν μπορούν απλώς να θεσπιστούν νομοθετικά στις Βρυξέλλες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει να αναπαράγει τη συνταγή της Δουνκέρκης σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω του προτεινόμενου «Νόμου για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας», που αποτελεί το κεντρικό στοιχείο της οικονομικής ατζέντας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη δεύτερη θητεία της. Το νομοσχέδιο θα απαιτεί από τις κυβερνήσεις να ορίσουν «περιοχές βιομηχανικής επιτάχυνσης», οι οποίες θα προσφέρουν ταχύτερη έκδοση αδειών, αναβαθμισμένη υποδομή και στενότερο συντονισμό μεταξύ των δημόσιων αρχών, με στόχο την προσέλκυση μεταποιητικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η ανάκαμψη της Δουνκέρκης εξαρτάτο επίσης από διαρθρωτικά πλεονεκτήματα που πολλές περιοχές απλά δεν διαθέτουν: άφθονη πυρηνική ενέργεια, λιμάνι βαθιών υδάτων, υπάρχον βιομηχανικό εργατικό δυναμικό και πάνω από μια δεκαετία πολιτικής δέσμευσης.
«Η βιομηχανική μας στρατηγική βασίζεται στην πράσινη μετάβαση και στην απαλλαγή της βιομηχανίας από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο δήμαρχος Πατρίς Βεργριέτ σε συνέντευξή του στο POLITICO. Αντί να «επιδιώξει τις βιομηχανίες του 20ού αιώνα», είπε, η Δουνκέρκη είχε αποφασίσει σκόπιμα να προσελκύσει κατασκευαστές μπαταριών και άλλους παραγωγούς καθαρών τεχνολογιών.
Μετά την σχεδόν ολική καταστροφή της κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η πόλη – λιμάνι στη βόρεια ακτή της Γαλλίας εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα χαλυβουργίας της Ευρώπης. Ωστόσο, η κατάρρευση του κλάδου τη δεκαετία του 1980, που ακολούθησε η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, την ανάγκασε να αναζητήσει ένα νέο οικονομικό μέλλον.
Ο Βεργριέτ, ένας αριστερός πολιτικός που εξελέγη το 2014, δεσμεύτηκε να επιφέρει μια βιομηχανική αναγέννηση αξιοποιώντας τα πλεονεκτήματα της περιοχής.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε από 11,9% το 2013 σε 8,6% το 2025, επίπεδο ελαφρώς υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Ο δήμος ποντάρει επίσης στο ότι τα νέα βιομηχανικά έργα θα δημιουργήσουν άμεσα 20.000 θέσεις εργασίας έως το 2030, και άλλες 10.000 έμμεσα.
Η προσφορά ενός ολοκληρωμένου πακέτου περιφερειακής πολιτικής — από δωρεάν λεωφορεία έως καλά σχολεία — υπήρξε καθοριστική για την ανάκαμψη της Δουνκέρκης, δήλωσε ο Ραφαέλ Πόνσε, γενικός διευθυντής του οργανισμού δημόσιας-ιδιωτικής ανάπτυξης EcosystèmeD: «Η ελκυστικότητα της περιοχής είναι ουσιαστικής σημασίας», εξήγησε, αναφέροντας ότι έχει προσελκύσει βιομηχανικούς επενδυτές, προμηθευτές και εργαζομένους.
Αυτό που οι Βρυξέλλες δεν μπορούν να αντιγράψουν
Πολλά από τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που βοήθησαν τη Δουνκέρκη να αναπτυχθεί βρίσκονται, ωστόσο, πέρα από τα όρια της βιομηχανικής πολιτικής. Τα λιμάνια βαθιών υδάτων δεν μπορούν να δημιουργηθούν στο εσωτερικό της χώρας, και το πολιτικό όραμα που συντόνισε τις τοπικές αρχές και τις επιχειρήσεις για περισσότερο από μια δεκαετία δεν μπορεί να επιβληθεί με διάταγμα.
Αυτή, εν συντομία, είναι η κεντρική πρόκληση για τον «Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας» της Επιτροπής.
Ενώ η πρόταση θα απαιτούσε από κάθε χώρα της ΕΕ να ορίσει τουλάχιστον μία περιοχή επιτάχυνσης της βιομηχανίας, οι Βρυξέλλες θα διαδραμάτιζαν μόνο υποστηρικτικό ρόλο — βοηθώντας τις κυβερνήσεις να εντοπίσουν κατάλληλες τοποθεσίες και συντονίζοντας διασυνοριακά έργα.
Το μεγαλύτερο μέρος του έργου θα αναληφθεί από τις εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες θα αποφασίσουν πού θα τοποθετηθούν οι περιοχές αυτές, σε ποιους κλάδους θα δοθεί προτεραιότητα και πόσες ζώνες θα δημιουργηθούν.
Ο συντονισμός θα είναι καθοριστικής σημασίας «για να αποφευχθούν φαινόμενα αλληλοκαταστροφής», δήλωσε ο André Wolf, ερευνητής στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Βερολίνο, προειδοποιώντας ότι οι ανταγωνιστικές εθνικές στρατηγικές θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τόσο τα υπάρχοντα βιομηχανικά συγκροτήματα όσο και τις προγραμματισμένες επενδύσεις.
Ο Wolf υποστήριξε ότι θα πρέπει να απαιτείται από τις κυβερνήσεις να μοιράζονται πληροφορίες σχετικά με τις στρατηγικές τους για τα βιομηχανικά συγκροτήματα και να υποβάλλουν τακτικές εκθέσεις στις Βρυξέλλες, όπως ήδη κάνουν στο πλαίσιο της ενεργειακής και κλιματικής πολιτικής της ΕΕ. Ωστόσο, αυτοί οι μηχανισμοί απουσιάζουν από την πρόταση της Επιτροπής, πρόσθεσε.
«Δεν πρόκειται για συγκέντρωση της στήριξης σε λίγες περιοχές», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής Siobhan McGarry σε γραπτές παρατηρήσεις. «Ο στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι κάθε κράτος μέλος θα δημιουργήσει τουλάχιστον μία τοποθεσία όπου τα βιομηχανικά έργα θα μπορούν να αναπτυχθούν πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη προβλεψιμότητα».
Προσέλκυση επενδυτών
Η προετοιμασία των βιομηχανικών χώρων αποτελεί μόνο το ήμισυ του αγώνα που πρέπει να δοθεί . Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να πείσουν τις εταιρείες ότι αυτές οι τοποθεσίες αξίζουν μακροπρόθεσμες επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η Δουνκέρκη δείχνει πώς μπορεί να συμβεί αυτό. Παρά το γεγονός ότι διαθέτει χαλυβουργεία σε όλη την Ευρώπη, η ArcelorMittal επέλεξε το γαλλικό λιμάνι — όπου δραστηριοποιείται εδώ και 60 χρόνια — ως μία από τις κύριες τοποθεσίες για τη στρατηγική της για την αποκαρβονιοποίηση. Νωρίτερα φέτος ανακοίνωσε επένδυση ύψους 1,3 δισ. ευρώ για τη μετατροπή του εργοστασίου της σε ένα πιο οικολογικό ηλεκτρικό μοντέλο.
Ο Μπρούνο Ρίμπο, επικεφαλής της ArcelorMittal France, δήλωσε ότι η απόφαση βασίστηκε κυρίως στην πρόσβαση σε βιομηχανικές εκτάσεις, στις συγκοινωνιακές συνδέσεις και στη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Ωστόσο, σημασία είχε και η βιομηχανική κληρονομιά της πόλης, με το εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και το δίκτυο προμηθευτών της, τα οποία θα ήταν δύσκολο να αναπαραχθούν αλλού.
«Έχεις πρόσβαση στο λιμάνι, στο σιδηροδρομικό δίκτυο και στην ηλεκτρική ενέργεια. Όλα βρίσκονται εδώ», είπε ο Ρίμπο. «Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο νέες βιομηχανίες, όπως αυτές που παράγουν μπαταρίες, εγκαθίστανται εδώ και όχι αλλού.»
Η ArcelorMittal έχει υπογράψει 18ετή σύμβαση με την Electricité de France για την τροφοδοσία του ηλεκτρικού κλιβάνου τόξου της, κάτι που θα τριπλασιάσει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας του χαλυβουργείου της.
Για τον Βεργριέτ, αυτά τα διαρθρωτικά πλεονεκτήματα απέκτησαν νόημα μόνο αφού η πόλη διαμόρφωσε μια συνεκτική στρατηγική γύρω από αυτά. Η άφιξη της γαλλικής εταιρείας κατασκευής μπαταριών Verkor το 2022, όπως ανέφερε, αποτέλεσε μια «μεγάλη νίκη». Η νεοφυής επιχείρηση, η οποία ιδρύθηκε πριν από έξι χρόνια και υποστηρίζεται από δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, άνοιξε το πρώτο της «gigafactory» παραγωγής κυψελών μπαταριών στη Δουνκέρκη τον περασμένο Δεκέμβριο.
Η βιομηχανική αναγέννηση αναδιαμορφώνει την ίδια τη Δουνκέρκη: Νέα οικιστικά συγκροτήματα ανεγείρονται για να στεγάσουν τους νέους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους, ενώ η παραλιακή ζώνη έχει αναδιαμορφωθεί ώστε να κάνει τον ελεύθερο χρόνο τους πιο ευχάριστο.
Ένα μοντέλο, πολλές πραγματικότητες
Ο Νόμος για τη βιομηχανική επιτάχυνση προϋποθέτει ότι κάθε κράτος-μέλος μπορεί να δημιουργήσει τη δική του Δουνκέρκη. Το αν αυτό είναι ρεαλιστικό είναι ένα άλλο θέμα.
Δεν υπάρχουν πολλές χώρες που να ακολουθούν την ιστορική προσέγγιση της Γαλλίας όσον αφορά τη βιομηχανική πολιτική, δήλωσε ο Φίλιπ Λάουσμπεργκ, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής στις Βρυξέλλες.
«Αυτού του είδους η κατευθυντική παράδοση στη γαλλική οικονομική πολιτική παίζει σαφώς ρόλο εδώ», ανέφερε, επισημαίνοντας τη συγκεντρωτική δομή εξουσίας της Γαλλίας και τους αναπτυξιακούς της φορείς ως κινητήριες δυνάμεις της ενεργητικής βιομηχανικής πολιτικής της.
Η βαθύτερη πρόκληση, υποστήριξε ο Βολφ, είναι ότι οι επιτυχημένες βιομηχανικές περιοχές δεν μπορούν να δημιουργηθούν απλώς με την προετοιμασία γης ή την παροχή επιδοτήσεων.
Εξαρτώνται από ευρύτερα βιομηχανικά οικοσυστήματα — δίκτυα προμηθευτών, εξειδικευμένων εργαζομένων και ερευνητικών ιδρυμάτων — τα οποία συχνά χρειάζονται δεκαετίες για να αναπτυχθούν.
Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να διευρυνθούν οι υφιστάμενες περιφερειακές ανισότητες στην Ευρώπη, καθώς οι χώρες με ισχυρότερα οικοσυστήματα ενδέχεται να βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση για να αξιοποιήσουν τους νέους κανόνες, εκτιμά το POLITICO.
Η ΕΕ έχει ξαναδεί αυτή τη δυναμική στο παρελθόν. Όταν οι Βρυξέλλες χαλάρωσαν προσωρινά τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης του 2022, το μεγαλύτερο μερίδιο των εγκεκριμένων επιδοτήσεων χορηγήθηκε στη Γερμανία και τη Γαλλία, προκαλώντας φόβους ότι τα πλουσιότερα κράτη μέλη θα απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο.
Η αναγέννηση της Δουνκέρκης προηγήθηκε της τελευταίας βιομηχανικής πρωτοβουλίας των Βρυξελλών. Όταν ρωτήθηκε αν η Ευρώπη μπορεί να την αντιγράψει, ο δήμαρχος της πόλης εξέφρασε αμφιβολίες. Από τη μία πλευρά, είπε ο Βεργριέτ, «δεν μπορεί να αναπαραχθεί επειδή υπάρχουν τοπικές ιδιαιτερότητες», αν και ίσως οι αρχές πίσω από την αναγέννηση της Δουνκέρκης να μπορούν να εφαρμοστούν αλλού.
Αλλά αυτό που έχει σημασία είναι ότι η ΕΕ προσπαθεί να ενισχύσει τη βιομηχανική της παρουσία για να ανταγωνιστεί καλύτερα την Κίνα, σημείωσε: «Η Ευρώπη μπαίνει στο παιχνίδι σήμερα, και αυτό είναι απαραίτητο για τη Δουνκέρκη».
Πηγή: ot.gr
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
