Σχεδόν στο 30% της παγκόσμιας αγοράς καθαρών τεχνολογιών η Ε.Ε. σύμφωνα με μελέτη

Σημαντικές τεχνολογικές και βιομηχανικές δυνατότητες διατηρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση σε επιμέρους τομείς καθαρής τεχνολογίας. Παράλληλα, βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη ανταγωνιστική πίεση, κυρίως από την Κίνα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη.

Η μελέτη εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Κλίματος και Ασφάλειας Τροφίμων (ENVI) του Ευρωκοινοβουλίου και εξετάζει τη θέση της Ένωσης στους τομείς της καινοτομίας, της παραγωγικής ικανότητας, της βιομηχανικής εφαρμογής και του ρυθμιστικού πλαισίου.

Φέρει τον τίτλο «Καινοτομία στις καθαρές τεχνολογίες, βιομηχανική απανθρακοποίηση και παγκόσμιος ανταγωνισμός — Πού βρίσκεται η ΕΕ στην κούρσα προς τις καθαρές μηδενικές εκπομπές σε σύγκριση με τις ΗΠΑ και την Κίνα;» και καταγράφει επίσης αδυναμίες στην παραγωγική ικανότητα, τη χρηματοδότηση και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η ΕΕ διαθέτει το πιο ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για την απανθρακοποίηση μεταξύ των τριών οικονομιών που εξετάζονται. Το πλαίσιο περιλαμβάνει δεσμευτικούς κλιματικούς στόχους και εργαλεία όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών και ο Μηχανισμός Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα.

Περιλαμβάνει επίσης την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Την ίδια ώρα, η μελέτη καταγράφει αυξανόμενες πιέσεις στην ανταγωνιστική θέση της ΕΕ στις μεγαλύτερες αλυσίδες παραγωγής καθαρών τεχνολογιών.

Στον τομέα της καινοτομίας, η ΕΕ διατηρεί σημαντικές δημόσιες επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη και παρουσία σε ώριμες και εξειδικευμένες τεχνολογίες. Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη, υστερεί έναντι τόσο της Κίνας όσο και των ΗΠΑ στον συνολικό αριθμό διεθνώς κατατεθειμένων οικογενειών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας για καθαρές τεχνολογίες.

Η ΕΕ αντιπροσωπεύει περίπου το 20% των διεθνώς κατατεθειμένων οικογενειών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που εξετάστηκαν, έναντι 28% για τις Ηνωμένες Πολιτείες και 52% για την Κίνα. Ιδιαίτερα έντονη είναι η διαφορά στις μπαταρίες, όπου η Κίνα κατέχει το 79% των σχετικών οικογενειών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μεταξύ των τριών οικονομιών.

Παράλληλα, η μελέτη εντοπίζει διαφορά στη χρηματοδότηση της καινοτομίας, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 70% των παγκόσμιων επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων στις καθαρές τεχνολογίες, ενώ η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση εξαρτάται περισσότερο από δημόσιους πόρους και από μικρό αριθμό μεγάλων συναλλαγών.

Την ίδια ώρα, η γεωγραφική κατανομή της εταιρικής έρευνας και ανάπτυξης στον ενεργειακό τομέα έχει μετατοπιστεί προς την Κίνα. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι κινεζικές επιχειρήσεις αντιπροσώπευαν το 42% των παγκόσμιων εταιρικών δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη που σχετίζεται με την ενέργεια το 2025, ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με μία δεκαετία νωρίτερα.

Στα 300-320 δισ. δολάρια η αγορά καθαρών τεχνολογιών της ΕΕ

Σε ό,τι αφορά την αγορά, η μελέτη χαρακτηρίζει την ΕΕ ως τη δεύτερη μεγαλύτερη αγορά καθαρών τεχνολογιών μετά την Κίνα. Η ευρωπαϊκή αγορά αποτιμάται σε περίπου 300 έως 320 δισ. δολάρια το 2025, σχεδόν στο 30% της παγκόσμιας αγοράς, έναντι περίπου 510 δισ. δολαρίων και ποσοστού σχεδόν 45% για την Κίνα. Η αγορά της Βόρειας Αμερικής υπολογίζεται σε περίπου 165 δισ. δολάρια ή λιγότερο από 15% του παγκόσμιου συνόλου.

Συνολικά, η παγκόσμια αγορά των βασικών καθαρών ενεργειακών τεχνολογιών που εξετάζει η μελέτη εκτιμάται ότι πλησίασε τα 1,2 τρισ. δολάρια το 2025, έπειτα από μέση ετήσια ανάπτυξη κοντά στο 20% την περίοδο 2015-2024. Με βάση το πιο συντηρητικό σενάριο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που επικαλείται η μελέτη, η αγορά θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 3 τρισ. δολάρια έως το 2035.

Ως βασικό περιορισμό για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, η μελέτη προσδιορίζει την παραγωγική ικανότητα. Η Κίνα αντιπροσώπευε περίπου το 70% των παγκόσμιων επενδύσεων στην παραγωγή βασικών καθαρών τεχνολογιών το 2024, ενώ ΕΕ και ΗΠΑ μαζί αντιστοιχούσαν σε λιγότερο από το 25%.

Στην παγκόσμια παραγωγική ικανότητα, το μερίδιο της Κίνας κυμαίνεται, ανάλογα με την τεχνολογία, από περίπου 35% στις αντλίες θερμότητας έως πάνω από 90% σε τμήματα της αλυσίδας των φωτοβολταϊκών. Αντίστοιχα, το μερίδιο της ΕΕ κυμαίνεται από λιγότερο από 1% στα φωτοβολταϊκά έως περίπου 23% στην αιολική ενέργεια, ενώ ανέρχεται σε 16% στους ηλεκτρολύτες, 20% στις αντλίες θερμότητας και 7% στις μπαταρίες.

Η μελέτη καταγράφει επίσης σημαντικές εξαρτήσεις των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού από την Κίνα. Στα φωτοβολταϊκά, την αιολική ενέργεια, τις μπαταρίες, τους ηλεκτρολύτες και τις αντλίες θερμότητας, η Κίνα ελέγχει μεταξύ 60% και 80% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας σε τουλάχιστον ένα στάδιο της αλυσίδας αξίας.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας που περιλαμβάνονται στη μελέτη, διακοπή για έναν μήνα των κινεζικών εξαγωγών μπαταριών θα μπορούσε να προκαλέσει κόστος περίπου 17 δισ. δολαρίων στους κατασκευαστές ηλεκτρικών οχημάτων εκτός Κίνας, με περισσότερο από το ήμισυ των απωλειών να επιβαρύνει ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Η εικόνα διαφοροποιείται ανά τεχνολογία. Η θέση της ΕΕ χαρακτηρίζεται ασθενέστερη στα φωτοβολταϊκά και στις μπαταρίες, ενώ διατηρεί ισχυρότερη παρουσία σε τομείς όπως η υπεράκτια αιολική ενέργεια, οι προηγμένες αντλίες θερμότητας, οι ηλεκτρολύτες, οι τεχνολογίες δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας και τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα.

Στην αιολική ενέργεια, σημειώνεται, ευρωπαϊκές επιχειρήσεις προμήθευσαν το 89% των ανεμογεννητριών που εγκαταστάθηκαν στην ευρωπαϊκή αγορά το 2023. Ωστόσο, το παγκόσμιο μερίδιο των ευρωπαϊκών κατασκευαστών μειώθηκε από 58% το 2017 σε 23% το 2023, ενώ η Κίνα ξεπέρασε το 55% της παγκόσμιας παραγωγής.

Για τους ηλεκτρολύτες, η μελέτη αναφέρει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή θέση στην καινοτομία και ευρύ φάσμα τεχνολογιών, όμως η Κίνα έχει ήδη αναπτύξει πολύ μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα με κόστος περίπου 60% χαμηλότερο.

Στη βιομηχανική απανθρακοποίηση, η μελέτη καταγράφει πρώιμη θέση της ΕΕ σε τομείς όπως ο χάλυβας σχεδόν μηδενικών εκπομπών, η χρήση εναλλακτικών καυσίμων στο τσιμέντο, ορισμένες εφαρμογές δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα, η ανακύκλωση και οι τεχνολογίες Vehicle-to-Grid. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι αυτή η θέση στηρίζεται σε σημαντικό βαθμό στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο και όχι σε πλεονέκτημα κόστους ή παραγωγικής κλίμακας.

Όσον αφορά την πολιτική, η μελέτη αναφέρει ότι η ΕΕ έχει διαμορφώσει το πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο απανθρακοποίησης, αλλά θεωρεί ότι η βασική πρόκληση μετατοπίζεται πλέον από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο χαρακτηρίζεται ευρύ, αλλά λιγότερο ολοκληρωμένο και χρηματοδοτικά φιλόδοξο σε σύγκριση με το κρατικά κατευθυνόμενο μοντέλο της Κίνας.

Η μελέτη καταλήγει σε επτά συστάσεις, μεταξύ των οποίων η μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για την ανάπτυξη ευρωπαϊκών επιχειρήσεων καθαρής τεχνολογίας, η ενίσχυση παραγωγικών δυνατοτήτων σε τομείς όπου η ΕΕ διατηρεί τεχνολογικά πλεονεκτήματα, η αντιμετώπιση των διαφορών κόστους, η επιτάχυνση των υποδομών μεταφοράς και αποθήκευσης CO₂ και η μείωση των εξαρτήσεων στις εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω διαφοροποίησης προμηθευτών, στρατηγικών αποθεμάτων και μεγαλύτερης δυναμικότητας ανακύκλωσης.

ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ