Ο Υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής, μιλά στο Economy Today για τις απώλειες που έφερε η γεωπολιτική κρίση, τη μάχη περιορισμού τους και γιατί, όπως σημειώνει, «είμαστε τυχεροί που είχαμε εργαστεί εντατικά και στοχευμένα τα προηγούμενα χρόνια»

Συνέντευξη στον Αδάμο Αδάμου

Ως τη δυσκολότερη που κλήθηκε ποτέ να διαχειριστεί η τουριστική βιομηχανία του τόπου χαρακτηρίζει την κατάσταση που προκλήθηκε μετά τον πόλεμο στο Ιράν και την επίθεση με drone στο Ακρωτήρι ο Υφυπουργός Τουρισμού, Κώστας Κουμής.

Σε συνέντευξή του στο Economy Today παραδέχεται τις προκλήσεις που υφίστανται σήμερα και προεξοφλεί απώλειες συγκριτικά με το 2025 που ήταν το δεύτερο στη σειρά έτος που η βαριά βιομηχανία του τόπου κατέγραψε ρεκόρ.

«Σίγουρα, δεν θα έχουμε μία επίδοση ισάξια του 2025, αλλά ευελπιστώ ότι οι όποιες απώλειες θα περιοριστούν σε πολύ μεγάλο βαθμό», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η εκτίμησή του για συγκράτηση των απωλειών βασίζεται όχι μόνο στα μηνύματα που λαμβάνονται το τελευταίο διάστημα και που είναι βελτιωμένα, όπως ο ίδιος δηλώνει, αλλά και στην προεργασία που έγινε τα τελευταία χρόνια κυρίως όσον αφορά την αεροπορική συνδεσιμότητα της χώρας. Συγκεκριμένα Υφυπουργός καταγράφει μεν τις απώλειες στις διαθέσιμες θέσεις προς την Κύπρο συνεπεία των γεωπολιτικών εξελίξεων και των επιπτώσεων στην αεροπλοΐα, σημειώνοντας όμως πως παρόλα αυτά «η αεροπορική μας σύνδεση, παραμένει σίγουρα, σ’ ένα ανταγωνιστικό επίπεδο».
 
Με τα σημερινά δεδομένα, ποια είναι η πραγματική εικόνα μέχρι στιγμής για το 2026 σε επίπεδο αφίξεων και κρατήσεων; Είναι ακόμη ρεαλιστικός στόχος να προσεγγιστούν τα περσινά επίπεδα-ρεκόρ;

Όπως έχω αναφέρει και πρόσφατα, αυτή τη χρονική περίοδο έχουμε ενώπιον μας, μία σειρά από νέα δεδομένα, λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και λόγω των όσων συζητούνται σχετικά με τον τομέα της αεροπλοΐας.

Ξεκινώ από μία πραγματικότητα που οφείλει να συνεκτιμάται, ώστε να υπάρχει ολοκληρωμένη και δίκαιη αποτίμηση. Το 2026 ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς, με τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο – δηλαδή πριν από τις εξωγενείς εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής – να καταγράφονται ως οι καλύτεροι αντίστοιχοι μήνες στην ιστορία του τουρισμού της χώρας μας. Αυτό από μόνο του επιβεβαίωσε ότι είχε γίνει και φέτος ένας ιδιαίτερα σοβαρός και πολύ αποτελεσματικός προγραμματισμός.

Από την 1η Μαρτίου και έπειτα, οι γεωπολιτικές εξελίξεις άσκησαν επιδράσεις στις τουριστικές ροές, όπως άλλωστε συνέβη και σε άλλους προορισμούς. Πρόκειται για κάτι που ήταν, σε κάποιο βαθμό, αναμενόμενο, υπό τις περιστάσεις.
Αυτή τη χρονική περίοδο για το πρώτο τετράμηνο του έτους, καταγράφεται μείωση στις αφίξεις της τάξης του 17,9% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και μείωση 5,1% σε σύγκριση με το 2024.

Υπόψιν ότι είμαστε στη χειρότερη χρονική στιγμή, σε σχέση με την ανάλυση αριθμών, καθώς τα τελικά ποσοστά προκύπτουν από την ανάλυση δύο μηνών, του Μαρτίου και του Απριλίου, που δέχθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες ακυρώσεις, χωρίς να ευνοούν οι συνθήκες τις όποιες αναπληρώσεις των απωλειών. 
Την ίδια στιγμή οφείλουμε να υπενθυμίζουμε ότι το 2025 δεν ήταν απλώς έτος ρεκόρ για τον κυπριακό τουρισμό - έτος ρεκόρ ήταν και το 2024. Το 2025 ήταν ένα έτος με πολύ ψηλή επίδοση, με τις αφίξεις να ξεπερνούν για πρώτη φορά τα 4,5 εκατομμύρια επισκέπτες, τα έσοδα να καταγράφουν άνοδο της τάξης του 15,3% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και τους 10 από τους 12 μήνες του έτους να καταγράφονται ως οι καλύτεροι στην ιστορία του τουρισμού της χώρας μας. Αντιλαμβάνεστε ότι οποιαδήποτε σύγκριση γίνεται με μία εξαιρετικά υψηλή βάση, δημιουργεί και κάποιες άλλες εντυπώσεις.

Σε σχέση τώρα με το αν παραμένει ρεαλιστική η προσέγγιση των περσινών επιδόσεων-ρεκόρ, η ευθεία προσέγγιση μιας τόσο υψηλής βάσης, υπό συνθήκες γεωπολιτικής ρευστότητας στην ευρύτερη περιοχή και με τον τομέα της Αεροπλοΐας να βιώνει τη δυσκολότερή του περίοδο, αντιλαμβάνεστε ότι δεν είναι εύκολη υπόθεση. Υπόψιν ότι δεχθήκαμε μερικές χιλιάδες ακυρώσεις και παγοποιήθηκαν οι κρατήσεις στη χειρότερη χρονική στιγμή, την περίοδο δηλαδή που γίνονται οι πλείστες των κρατήσεων.

Από την 1η Μαρτίου, αγωνιζόμαστε κυριολεκτικά σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να κρατήσουμε τον τουρισμό της χώρας μας ψηλά. Σίγουρα, δεν θα έχουμε μία επίδοση ισάξια του 2025, αλλά ευελπιστώ ότι οι όποιες απώλειες θα περιοριστούν σε πολύ μεγάλο βαθμό.

 
Η επιβράδυνση της ζήτησης αποδίδεται κυρίως σε ζητήματα ασφάλειας (γεωπολιτική αστάθεια, εγγύτητα της Κύπρου στη σύγκρουση, περιστατικά όπως το drone στο Ακρωτήρι) ή σε οικονομικούς παράγοντες λόγω αύξησης των τιμών των καυσίμων (κόστος ταξιδιού, αεροπορικά εισιτήρια, συνδεσιμότητα); Ποιος παράγοντας υπερισχύει; Επίσης, βάσει και της εμπειρίας σας η παρούσα κρίση είναι διαφορετική ή μπορεί να συγκριθεί με οποιαδήποτε άλλη είχαμε στο παρελθόν;

Πρόκειται για ένα ερώτημα που θέτει σωστά το διπλό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί ο τομέας του Τουρισμού αυτή τη χρονική περίοδο. Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι οι δύο παράγοντες δεν λειτουργούν διακριτά. Λειτουργούν δυστυχώς ταυτόχρονα και επιδρούν και οι δυο αρνητικά.

Σε ό,τι αφορά τις παραμέτρους ασφάλειας, η Κύπρος ήταν και παραμένει ένας ασφαλής, ποιοτικός και αξιόπιστος προορισμός. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που οφείλει να μεταφέρεται διεθνώς και αυτό κάνουμε με συνέπεια ως Κυβέρνηση και ως Υφυπουργείο Τουρισμού. Είναι γεγονός, ωστόσο, πως η γεωγραφική εγγύτητα της χώρας μας, με την ευρύτερη περιοχή των γεωπολιτικών εντάσεων, σε συνδυασμό με εκείνο το μεμονωμένο περιστατικό το οποίο προκάλεσε αρνητική δημοσιότητα, δημιούργησαν για ένα διάστημα μια λανθασμένη εντύπωση στο εξωτερικό σε σχέση με την ασφάλεια του προορισμού.

Από την πρώτη στιγμή προχωρήσαμε σε στοχευμένες ενέργειες για να ανατραπεί αυτό το κλίμα: συνεντεύξεις σε Μέσα του εξωτερικού, φιλοξενία δημοσιογράφων και influencers στην Κύπρο, εντατικοποίηση της εκστρατείας προβολής σε σημαντικές αγορές. Τα μηνύματα που λαμβάνουμε τις τελευταίες εβδομάδες από τους στρατηγικούς μας συνεργάτες είναι ότι το κλίμα αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό ανατραπεί.

Σε ό,τι αφορά τις οικονομικές παραμέτρους, αναφερόμαστε σε εξελίξεις που υπερβαίνουν τα κυπριακά και ακόμη και τα ευρωπαϊκά σύνορα. Ο τομέας της Αεροπλοΐας βιώνει όπως έχω αναφέρει σήμερα, ίσως τη σοβαρότερη συγκυρία πιέσεων που έχει αντιμετωπίσει ποτέ – με ζητήματα διαθεσιμότητας και κόστους καυσίμων αεροσκαφών, με αναδιαρθρώσεις δρομολογίων και με ευρύτερες πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού.

Όλα αυτά δημιουργούν ένα πλαίσιο ανησυχίας που επηρεάζει τον ταξιδιώτη, μεταφράζονται σε υψηλότερο κόστος ταξιδιού, στοιχείο εξαιρετικά αρνητικό για εμάς, που βρισκόμαστε συγκριτικά με άλλους προορισμούς μακριά από τις μεγάλες πηγές τουριστών. Στο ερώτημα, λοιπόν, ποιος παράγοντας υπερισχύει, η απάντηση είναι ότι δυστυχώς ο τομέας του Τουρισμού επηρεάζεται αρνητικά και ταυτόχρονα και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά και από τις οικονομικού χαρακτήρα αρνητικές εξελίξεις.

Στο ειδικό σας ερώτημα, εάν αυτή η κρίση είναι διαφορετική από άλλες, η απάντηση είναι ξεκάθαρα, ναι. Ο τουρισμός πάντοτε θα επηρεάζεται από τους εξωγενείς παράγοντες και ο κυπριακός τουρισμός, πάντοτε επηρεαζόταν από τις όποιες εξελίξεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το 2024, μία και μόνο δήλωση του Hasan Nasralah ήταν αρκετή για να προκαλέσει παγοποίηση κρατήσεων, πόσο μάλλον τώρα, που κληθήκαμε να διαχειριστούμε μία πολύ πιο δύσκολη κατάσταση, που προκάλεσε έντονη αρνητική δημοσιότητα για τη χώρα μας, για πολλές βδομάδες και δυστυχώς ήρθαν να προστεθούν σ΄ αυτό και τα προβλήματα του τομέα της Αεροπλοΐας.

Θεωρώ ότι αναμφίβολα, η παρούσα κατάσταση είναι η δυσκολότερη που κληθήκαμε να διαχειριστούμε ως τουριστικό γίγνεσθαι και επιβάλλεται να παραμείνουμε ψύχραιμοι, αισιόδοξοι και να έχουμε διάθεση για προσαρμοστικότητα.

Παρατηρείται ήδη απώλεια αεροπορικής χωρητικότητας που δεν μπορεί να αναπληρωθεί για τη φετινή σεζόν; Αν ναι, ποιο είναι το μέγεθος του κενού και πώς σκοπεύετε να το αντιμετωπίσετε;

Καταρχάς να αναφέρω ότι αρχής γενομένης από την 1η Μαρτίου, πάρα πολλές εταιρείες ακύρωσαν τα πτητικά τους προγράμματα προς τη χώρα μας. Όμως, μέσα, σ’ ένα διάστημα τριών ημερών, με συντονισμένες ενέργειες, καταφέραμε να τα αναπληρώσουμε.

Στη συνέχεια και λόγω των όσων επηρεάζουν τον τομέα της Αεροπλοΐας, όπως η άνοδος των καυσίμων και η συζήτηση περί στενότητας των jet fuel, πάρα πολλές αεροπορικές εταιρείες, μείωσαν τις συχνότητες των δρομολογίων τους, ακύρωσαν πτητικά προγράμματα ή καθήλωσαν ακόμη και ένα ολόκληρο στόλο. Όλα αυτά συνέβησαν στην Ευρώπη και όχι μόνο. Αυτό επηρέασε πολλούς προορισμούς, μεταξύ των οποίων και τη χώρα μας.

Στην περίπτωση της χώρας μας, οι απώλειες είναι της τάξης του 5%. Θεωρώ ότι είμαστε σχετικά τυχεροί, που είχαμε εργαστεί εντατικά τα προηγούμενα χρόνια, για τη βελτίωση της αεροπορικής σύνδεσης. Κατά συνέπεια, οι όποιες απώλειες τώρα μας επηρεάζουν, αλλά η αεροπορική μας σύνδεση, παραμένει σίγουρα, σ’ ένα ανταγωνιστικό επίπεδο.

Υπόψιν ότι στη σύγκριση των ετών 2025/2024 ήμασταν πρώτοι και δεύτεροι στην Ευρώπη στη σύγκριση των ετών 2025/2019, πριν και μετά το Covid δηλαδή, αναφορικά με την ενίσχυση της αεροπορικής συνδεσιμότητας. Αυτά προκύπτουν από την έκθεση του Airport Council International.

Επηρεάστηκαν όλες οι αγορές το ίδιο ή υπήρξαν αγορές που έδειξαν περισσότερη αντοχή και ανθεκτικότητα;

Δεν επηρεάστηκαν όλες οι αγορές στον ίδιο βαθμό. Υπήρξαν αγορές που επέδειξαν μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα. Κοιτάξετε, μία πολύ σημαντική παράμετρος, είναι η οικονομική κατάσταση στην ίδια τη χώρα, στην πηγή τουρισμού δηλαδή.

Εκεί που η οικονομική κατάσταση προκαλεί πιέσεις στους πολίτες, όπως για παράδειγμα στη Μεγάλη Βρετανία, επηρεάζεται και ο τουρισμός. Επιπλέον, στην παρούσα συγκυρία, οι αποφάσεις των ταξιδιωτών, επηρεάζονται και από άλλες παραμέτρους.
 
Ποιες συγκεκριμένες ενέργειες έχουν ήδη ληφθεί για στήριξη της ζήτησης και της συνδεσιμότητας;

Από την 1η Μαρτίου και μετά, έχουν γίνει πάρα πολλές ενέργειες από μέρους μας. Καταρχάς συνεργαστήκαμε με οίκο δημοσίων σχέσεων για την αποκατάσταση της φήμης της χώρας μας, που είχε αναμφίβολα πληγεί, λόγω της αρνητικής δημοσιότητας.

Επιδιώξαμε και επιδιώκουμε ακόμη τη στενότερη συνεργασία με τους στρατηγικούς συνεργάτες της χώρας μας, έγιναν επαφές, τόσο στο εξωτερικό, όσο και στην Κύπρο και προγραμματίσαμε επίσης φιλοξενία δημοσιογράφων και influencers.

Είναι ενδεικτικό ότι, από την 1η Μαρτίου και μετά, υποδεχθήκαμε στη χώρα μας, 26 δημοσιογράφους από 8 χώρες, φιλοξενήσαμε influencers από 5 διαφορετικές χώρες και προσωπικά παραχώρησα συνεντεύξεις σε 22 δημοσιογράφους από 10 διαφορετικές χώρες.
Υποδεχθήκαμε επίσης πέραν των 30 travel writers και ένα πολύ μεγάλο αριθμό travel agents και μόλις προχθές υποδέχθηκα στο γραφείο μου, 17 δημοσιογράφους από την Πολωνία. Γενικότερα, επενδύσαμε πάρα πολύ στη διεθνή δημοσιότητα, αλλά κυρίως στην αποκατάσταση της διεθνούς φήμης της χώρας μας.

Πέρσι η συζήτηση αφορούσε τον υπερτουρισμό και τη βιωσιμότητα του μοντέλου, ενώ φέτος επικεντρώνεται στη διάσωση των αφίξεων και του τουρισμού γενικότερα. Πόσο ανθεκτικό είναι τελικά το κυπριακό τουριστικό μοντέλο σε εξωγενή σοκ;

Έχω ήδη απαντήσει, ότι ο τομέας του Τουρισμού πάντοτε επηρεαζόταν και πάντοτε θα επηρεάζεται από τους εξωγενείς παράγοντες. Τα προηγούμενα χρόνια, επέδειξε ισχυρή ανθεκτικότητα, αλλά τα «κτυπήματα» και οι προκλήσεις γενικότερα ήταν διαφορετικές. Είχαμε να διαχειριστούμε ολιγοήμερη γεωπολιτική ένταση στην ευρύτερη περιοχή, κάποιες αρνητικές δηλώσεις και άλλα.

Στην προκειμένη περίπτωση, είχαμε και έχουμε να διαχειριστούμε ένα πολύ διαφορετικό σκηνικό, που συσχέτισε τη χώρα μας με την ευρύτερη σύγκρουση, δυστυχώς, που προκάλεσε έντονη και διαρκή αρνητική δημοσιότητα με τη χώρα μας δυστυχώς στο επίκεντρο και που ήρθε να προστεθεί σ’ αυτό και η κρίση του τομέα της Αεροπλοΐας. Όλα αυτά συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό, για μία χώρα, που είναι στην άκρη της Ευρώπης, αλλά ευελπιστώ ότι στο τέλος της χρονιάς ο κυπριακός τουρισμός θα επιδείξει και φέτος ανθεκτικότητα.

Μπορεί ένα πιο ποιοτικό μοντέλο τουρισμού να λειτουργήσει ως «ασπίδα» σε περιόδους κρίσης ή σε τέτοιες συνθήκες η αγορά επιστρέφει αναγκαστικά στη λογική του όγκου;

Από τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών, αποδεικνύεται ότι το πρώτιστο είναι κάτι που εμείς θεωρούσαμε αυτονόητο. Η παράμετρος ασφάλεια. Γι’ αυτό έπρεπε ως χώρα να επενδύσουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Από εκεί και πέρα, ένα ποιοτικό μοντέλο, ένα ποιοτικό προϊόν, πάντα ελκύει επισκέπτες, ακόμη και σε δύσκολες περιόδους. Σε κάθε περίπτωση, στον τουρισμό, υπερισχύει πάντοτε το «value for money», εφόσον αξίες όπως η ασφάλεια είναι εξασφαλισμένες.

Δεδομένης της αβεβαιότητας στη διεθνή ζήτηση, θα μπορούσε η εγχώρια αγορά να λειτουργήσει κάπως ως ένα «μαξιλαράκι» για τη βιομηχανία του τουρισμού.

Θεωρώ ότι η κάθε επιχείρηση θα πρέπει να επενδύει στην εγχώρια αγορά, η οποία έχει σταθερή αξία και δύναται να μετεξελίσσεται για την κάθε επιχείρηση ξεχωριστά και ως επαναλαμβανόμενοι επισκέπτες.

Με βάση τη φετινή εμπειρία, ποιες είναι οι αλλαγές που πρέπει να γίνουν ώστε το τουριστικό μοντέλο της Κύπρου να γίνει πιο ανθεκτικό;

Η φετινή αρνητική εμπειρία, μας έχει ήδη διδάξει ότι η ασφάλεια είναι η υπέρτατη αξία στο τουριστικό οικοδόμημα. Από εκεί και πέρα, παράμετροι, όπως η αεροπορική συνδεσιμότητα, η ισχυροποίηση των συνεργασιών με τους στρατηγικούς συνεργάτες, η προβολή της χώρας μας στο εξωτερικό, είναι παράμετροι, που πάντοτε θα έχουν μεγάλη αξία.
Το μοντέλο του κυπριακού τουρισμού έχει αποδειχθεί στην πορεία των ετών ανθεκτικό, αλλά έχω ήδη επεξηγήσει πριν λίγα λεπτά, ότι όλα αυτά σχετίζονται και με την κάθε συγκυρία ξεχωριστά. Θα πρέπει να δούμε το θέμα ευρύτερα και πέραν από το πεδίο της τρέχουσας κατάστασης.
Ευοίωνο μέλλον και προοπτική, έχουν μόνο οι προορισμοί, που επενδύουν στη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, που επενδύουν στη φύση, στις αυθεντικές εμπειρίες, στους ανθρώπους και στη γνώση. Αυτές είναι βάσει στρατηγικής οι προτεραιότητές μας και εδώ πρέπει όλοι να επενδύσουμε. 

Διαβάστε επίσης: Το καζίνο έβαλε στα ταμεία του κράτους 41 εκατ. ευρώ το 2025