Έκθεση της Ελεγκτικής καταγράφει φαγητό σε θερμοκρασίες κάτω από τα προβλεπόμενα όρια ασφαλείας, παραγγελίες που ξεπερνούσαν τις ανάγκες των μονάδων και σημαντικές ενδείξεις σπατάλης πόρων.

Σημαντικές αδυναμίες στη σίτιση των Οπλιτών της Εθνικής Φρουράς, από τους ελέγχους ποιότητας και ασφάλειας των τροφίμων μέχρι την παραγγελία ποσοτήτων και την αντιμετώπιση της σπατάλης, καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία σε έκθεσή της, σημειώνοντας ότι το 2025 δαπανήθηκαν για τη σίτιση πέραν των €9,5 εκατ.

Η έκθεση, η οποία βασίστηκε μεταξύ άλλων σε επιτόπιους ελέγχους και σε 1.106 ερωτηματολόγια Οπλιτών, διαπιστώνει ότι το σύστημα σίτισης σε γενικές γραμμές καλύπτει τις βασικές διατροφικές ανάγκες, αλλά οι σχεδιασμοί που έχουν γίνει «δεν εφαρμόζονται ικανοποιητικά στην πράξη». Ως αποτέλεσμα, εντοπίζονται φαινόμενα σπατάλης, αποκλίσεις από τις προβλεπόμενες διαδικασίες παραλαβής και κίνδυνοι ως προς την τήρηση των συμβατικών όρων για την ποσότητα και την ποιότητα των γευμάτων.

Φαγητό σε θερμοκρασίες κάτω από τα όρια ασφαλείας

Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αφορά τους ελέγχους θερμοκρασίας των έτοιμων γευμάτων. Σε αιφνίδιο έλεγχο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στις 22 Ιανουαρίου 2026, ενώ στα δελτία παραλαβής καταγραφόταν θερμοκρασία 65 βαθμών Κελσίου, οι μετρήσεις της ίδιας της Υπηρεσίας με πιστοποιημένο θερμόμετρο έδειξαν για το χοιρινό θερμοκρασίες από 35 έως 45,2 βαθμούς και για τις πατάτες από 20 έως 50,2 βαθμούς. Το συμβατικό κατώτατο όριο για το ζεστό φαγητό είναι 60 βαθμοί.

Η Ελεγκτική σημειώνει ότι οι συγκεκριμένες θερμοκρασίες εμπίπτουν στην «επικίνδυνη ζώνη» των 5 έως 58 βαθμών Κελσίου, όπου οι μικροοργανισμοί αναπτύσσονται γρήγορα, και καταλήγει ότι δεν διασφαλιζόταν η διατήρηση του φαγητού στα ενδεδειγμένα επίπεδα ασφαλείας.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν αδυναμίες στους ίδιους τους ελέγχους παραλαβής. Σε άλλη περίπτωση, το θερμόμετρο της αναδόχου εταιρείας δεν αντιστοιχούσε στον κωδικό του δελτίου παραλαβής και δεν ήταν κατάλληλα πιστοποιημένο, ενώ ηλεκτρονική ζυγαριά που χρησιμοποιείτο για τον έλεγχο των μερίδων είχε τελευταίο έλεγχο το 2022 και διαπιστώθηκε στη συνέχεια ότι δεν ήταν κατάλληλη για τον συγκεκριμένο έλεγχο.

Παραγγελίες έως και 42% μεγαλύτερες από τις ανάγκες

Η έκθεση καταγράφει επίσης περιπτώσεις σημαντικής υπερπαραγγελίας. Σε έλεγχο των παραγγελιών για Φυλάκια, διαπιστώθηκε ότι οι ατομικές μερίδες υπερέβαιναν κατά 42% και 40%, αντίστοιχα, την ημερήσια δικαιούμενη τροφοδοτική δύναμη. Σε δύο συγκεκριμένα Φυλάκια οι παραγγελίες ήταν κατά 100% και 57% μεγαλύτερες από την παρούσα δύναμη των Οπλιτών.

Η Ελεγκτική υπολογίζει ότι η αξιοποίηση της συμβατικής δυνατότητας για μείωση έως 50% των συνοδευτικών, όπου υπάρχει υποκατανάλωση, θα μπορούσε στο εξεταζόμενο σενάριο να μειώσει το ημερήσιο κόστος σίτισης κατά 11% στα Στρατόπεδα και 12% στα Φυλάκια, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου €10.000 εξοικονόμηση την εβδομάδα.

Το 73% αποφεύγει συγκεκριμένα φαγητά

Σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο, 73% των Οπλιτών δήλωσε ότι αποφεύγει ή δεν καταναλώνει συγκεκριμένα φαγητά, κυρίως λόγω ποιότητας, γεύσης, τρόπου παρασκευής ή καταλληλότητας. Ιδιαίτερα χαμηλή αποδοχή καταγράφεται για κατηγορίες όπως τα όσπρια και τα ψάρια.

Παράλληλα, 69% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι καταφεύγει μερικές φορές ή καθημερινά σε προϊόντα του ΚΨΜ για να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες, ενώ 41% ανέφερε ότι σιτίζεται με φαγητό εκτός στρατοπέδου. Η Ελεγκτική συνδέει τα ευρήματα αυτά με τη μη κατανάλωση του φαγητού της ΕΦ και, κατ’ επέκταση, με σπατάλη πόρων και πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση για τις οικογένειες των Οπλιτών.

Η συνολική ικανοποίηση των Οπλιτών από τη σίτιση χαρακτηρίζεται ως μέτρια, με ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ 44,5% και 61%. Οι χαμηλότερες βαθμολογίες καταγράφηκαν στο ρόφημα, με 44,5%, και στο πρόγευμα, με 48,9%. Μόνο περίπου το 20% των Οπλιτών που ακολουθούν ειδική διατροφή δήλωσε ότι οι διατροφικές του ανάγκες καλύπτονται επαρκώς ή πλήρως.

Η έκθεση αναφέρει ακόμη ότι δεν έχουν προσδιοριστεί επιστημονικά οι ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες των Οπλιτών ούτε έχει γίνει ανάλυση των γευμάτων ως προς υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες.

Ένας στους τέσσερις αναφέρει προβλήματα υγείας

Περίπου ένας στους τέσσερις ερωτηθέντες ανέφερε ότι παρουσίασε ήπια προβλήματα υγείας, κυρίως γαστρεντερικές παθήσεις, τα οποία αποδίδει στη σίτιση. Η Ελεγκτική χαρακτηρίζει το εύρημα «σοβαρό δείκτη» σε σχέση με την αντίληψη των Οπλιτών για την ποιότητα και την υγιεινή της παρεχόμενης σίτισης. Την ίδια ώρα, η καθαριότητα των χώρων και των μέσων εστίασης αξιολογήθηκε θετικά.

Περίπου ένας στους πέντε συμμετέχοντες δήλωσε ότι υπέβαλε παράπονο για τη σίτιση. Ωστόσο, μόλις 18% θεωρεί ότι τα παράπονα επιλύθηκαν πλήρως ή μερικώς, ενώ 75% αναφέρει ότι δεν επιλύθηκαν.

Παράλληλα, από τα 21 επαγγελματίες μάγειρες Α΄ που υπηρετούν στην ΕΦ, τέσσερα από τα 17 ενεργά μαγειρεία Μονάδων, δηλαδή 24%, δεν διαθέτουν επαγγελματία μάγειρα, ενώ σε άλλη Μονάδα υπηρετεί επαγγελματίας μάγειρας χωρίς να υπάρχει ενεργό μαγειρείο.

Από την έναρξη της τρέχουσας σύμβασης, στις 20 Ιανουαρίου 2025, έως την ολοκλήρωση του ελέγχου στις 6 Μαρτίου 2026, είχαν διανεμηθεί περίπου 720.000 ατομικές μερίδες σε συσκευασίες μίας χρήσης. Η Ελεγκτική διαπίστωσε ότι οι συσκευασίες συχνά καταλήγουν στους κοινούς κάδους αντί να ανακυκλώνονται. Το 48% των Μονάδων Σίτισης δήλωσε ότι δεν διαθέτει κάδους ανακύκλωσης και το 52% ότι δεν εξυπηρετείται από αδειοδοτημένο συλλογικό σύστημα διαχείρισης αποβλήτων.

Συστάσεις για αυστηρότερους ελέγχους και βελτίωση της σίτισης στην ΕΦ

Τη θεσμοθέτηση της Τεχνικής Επιτροπής Σίτισης της Εθνικής Φρουράς (ΤΕΣΕΦ), την επιστημονική αξιολόγηση των διατροφικών αναγκών των οπλιτών και την ενίσχυση των ελέγχων στη διαδικασία παραλαβής και διακίνησης των γευμάτων εισηγείται, μεταξύ άλλων, η Ελεγκτική Υπηρεσία, στο πλαίσιο των συστάσεών της για τη σίτιση στην ΕΦ.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία συστήνει στο Υπουργείο Άμυνας, σε συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Γεωργίας, να θεσμοθετήσει την ΤΕΣΕΦ και να καθορίσει τις αρμοδιότητες και τις διαδικασίες λειτουργίας της, ώστε να υπάρχει συνεχής εποπτεία του σχεδιασμού, της εφαρμογής και της αξιολόγησης της σίτισης.

Παράλληλα, εισηγείται να καθοριστούν επιστημονικά οι ημερήσιες ενεργειακές ανάγκες των οπλιτών και οι αναλογίες υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λιπών, ενώ προτείνει εργαστηριακές αναλύσεις των γευμάτων και παροχή διατροφικής δήλωσης για κάθε μερίδα.

Για τον περιορισμό της σπατάλης, προτείνεται η αξιοποίηση του νέου συστήματος ΣΕΔΙΤΕΦ για τον εντοπισμό υπερβολικών παραγγελιών, η δυνατότητα επιλογής μισής ατομικής μερίδας στα Φυλάκια και η εφαρμογή της συμβατικής πρόνοιας για μείωση έως 50% των συνοδευτικών όταν παρατηρείται υποκατανάλωση.

Σε θέματα ασφάλειας τροφίμων, συστήνεται ο εφοδιασμός των επτά ΥΜΣ που τροφοδοτούν απομακρυσμένα Φυλάκια με πιστοποιημένα θερμόμετρα για ελέγχους της θερμοκρασίας των μεταφερόμενων μερίδων, ενώ προτείνεται η εξέταση χρήσης φορητών ψυγείων όταν διαπιστώνονται αποκλίσεις. Παράλληλα, ζητείται η διενέργεια πρόσθετων ελέγχων στις εγκαταστάσεις της αναδόχου εταιρείας, καθώς και μικροβιολογικών και χημικών εργαστηριακών ελέγχων.

Με βάση τις απαντήσεις των οπλιτών, η Υπηρεσία συστήνει αναβάθμιση και διαφοροποίηση του μενού, με περισσότερες ισορροπημένες και υγιεινές επιλογές, ενίσχυση των φρέσκων τροφίμων, περισσότερες επιλογές στο πρωινό και τα ροφήματα και συχνότερη προσφορά φρέσκων φρούτων. Εισηγείται επίσης επαναξιολόγηση γευμάτων που παρουσιάζουν υψηλή απαρέσκεια και δημιουργία μηχανισμών συμμετοχικής ανατροφοδότησης από τους οπλίτες.

Συστήνεται ιδιαίτερη μέριμνα για άτομα με ειδικές διατροφικές ανάγκες και βελτίωση της διαδικασίας υποβολής και διαχείρισης παραπόνων, με σαφή κανάλια επικοινωνίας, συστηματική καταγραφή και αξιολόγηση και τακτική ενημέρωση των οπλιτών.

Πηγή: ΚΥΠΕ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Απαντά στις αιχμές για τις 1.000 σκάλες γης η Υπηρεσία Τ/κ Περιουσιών – «Οι συμβάσεις τερματίστηκαν το 2024»