Παρ' ότι απέχουμε ακόμη αρκετά από μια επανάληψη της κρίσης της Ευρωζώνης την περίοδο 2010-2012, υπάρχει λόγος που η ΕΕ περνά εδώ και μία δεκαετία από τη μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην άλλη - Τι βλέπουν οι αγορές στην Ευρώπη

Ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη: η απειλή της μετάδοσης της κρίσης στην αγορά ομολόγων. Η δημοσιονομική αποτυχία της Γαλλίας βρίσκεται στην αφετηρία του προβλήματος και πλέον ακόμη και χώρες που υποτίθεται ότι βελτίωναν τα δημόσια οικονομικά τους βρίσκονται σε κίνδυνο.

Η Ιταλία, για παράδειγμα, έχει καταφέρει να περιορίσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα, όμως η μακροοικονομική της ανάκαμψη είναι εξαιρετικά ευαίσθητη στην άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων – και, κατά συνέπεια, στην αύξηση του κόστους δανεισμού. Χρόνια δημοσιονομικής κακοδιαχείρισης αναμένεται να οδηγήσουν το δημόσιο χρέος της στο 139% του ΑΕΠ φέτος.

Προβλήματα συσσωρεύονται και πέρα από την Ευρωζώνη. Η Ρουμανία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με ακόμη έναν γύρο πολιτικής αναταραχής μετά την αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης στις 30 Σεπτεμβρίου, βλέπει τις αποδόσεις των ομολόγων της να κινούνται περίπου στο 7,3%.

Όπως αναφέρει το Bloomberg Opinion, απέχουμε ακόμη αρκετά από μια επανάληψη της κρίσης της Ευρωζώνης την περίοδο 2010-2012. Υπάρχει, ωστόσο, λόγος που η Ευρωπαϊκή Ένωση περνά εδώ και μία δεκαετία από τη μία κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην άλλη και που κάθε περίοδος έντασης –η απώλεια του ρωσικού φυσικού αερίου το 2022, ο πόλεμος με το Ιράν, οι υπερβολικές δαπάνες της Γαλλίας– απειλεί να την οδηγήσει στα άκρα. Η Ευρώπη απέτυχε επανειλημμένα στις καλές εποχές να προετοιμαστεί για τις κακές, αναφέρεται.

Πίσω από τις φαινομενικές επιτυχίες

Αρκεί να κοιτάξει κανείς πέρα από τη Γαλλία, σε ορισμένες από τις φαινομενικές επιτυχίες της Ευρώπης. Αν εξετάσει κανείς βαθύτερα τα δεδομένα, η δημοσιονομική ανευθυνότητα παραμένει εκτεταμένη.

Η Ιταλία καταγράφει στην πραγματικότητα δημοσιονομικό πλεόνασμα, ενώ η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι παραμένει στην εξουσία σχεδόν τέσσερα χρόνια, προσφέροντας στην περίφημη για την πολιτική αστάθειά της χώρα μια πρωτοφανή περίοδο σταθερότητας. Ωστόσο, η κυβέρνησή της εξακολουθεί να ζητεί χαλάρωση των κανόνων της ΕΕ προκειμένου να μπορέσει να δαπανήσει περισσότερα.

Χώρες που καταφέρνουν να παρουσιάσουν σχετικά αξιοπρεπή δημοσιονομικά μεγέθη θεωρούν ότι αυτό τους δίνει το δικαίωμα να συμπεριφέρονται ανεύθυνα τα επόμενα χρόνια – σαν ανθρώπους που κάνουν δίαιτα και πιστεύουν ότι ένας δεκάλεπτος περίπατος τους επιτρέπει στη συνέχεια να καταβροχθίσουν έναν κουβά τηγανητές πατάτες, σημειώνει γλαφυρά το Bloomberg Opinion.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Τσεχία. Ο δισεκατομμυριούχος λαϊκιστής ηγέτης της παρουσίασε έναν προϋπολογισμό που θα αυξήσει δραστικά το έλλειμμα στο 3,5% του ΑΕΠ, από 2,1% το 2025. Όπως ήταν αναμενόμενο, οι αποδόσεις των ομολόγων της έχουν φτάσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2022.

Η περίπτωση της Ισπανίας

Ακόμη πιο απογοητευτική είναι η εικόνα στην Ισπανία. Ο Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές, παρότι υπολείπεται σημαντικά στις δημοσκοπήσεις. Έχει ήδη ηγηθεί τριών διαδοχικών κυβερνήσεων μειοψηφίας και ίσως ελπίζει ότι μπορεί να πετύχει μία ακόμη, απροσδόκητη, τέταρτη νίκη.

Η χώρα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα: ισπανόφωνους μετανάστες με πολιτισμική εγγύτητα, ένα κλίμα ιδανικό για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, ως αποτέλεσμα, ευνοϊκούς ρυθμούς ανάπτυξης. Παρ’ όλα αυτά, δεν έχει υπάρξει ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση, ακόμη και αν το ονομαστικό έλλειμμα έχει μειωθεί.

Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι το διαρθρωτικό έλλειμμα της Ισπανίας –δηλαδή το ύψος στο οποίο θα βρισκόταν το έλλειμμα εάν η οικονομία αναπτυσσόταν σταθερά με τον υψηλότερο βιώσιμο ρυθμό της– δεν υποχωρεί. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει δημοσιονομικό απόθεμα για την ώρα που η οικονομική μηχανή θα αρχίσει να παρουσιάζει προβλήματα.

Η Ισπανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του ευρύτερου ευρωπαϊκού προβλήματος. Σε περιόδους κρίσης, οι χώρες στρέφονται προς την υπόλοιπη ΕΕ ζητώντας βοήθεια. Στις καλύτερες εποχές, όμως, δεν δημιουργούν αποθέματα ούτε για τις ίδιες ούτε για την Ένωση.

Αντί να αποτελεί πηγή ισχύος για μια ήπειρο που δυσκολεύεται, η Ισπανία έχει επιχειρήσει να μεταφέρει σε άλλους το δύσκολο έργο της αντιμετώπισης των αγορών, προτείνοντας τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού δανεισμού, ο οποίος θα μπορούσε να αντλεί κεφάλαια για λογαριασμό της.

Στέγαση και έλεγχος των ενοικίων

Χαρακτηριστική είναι και η προσπάθεια του Σάντσεθ να επιβάλει ελέγχους στα ενοίκια, η οποία καταψηφίστηκε στο κοινοβούλιο και οδήγησε στην προκήρυξη νέων εκλογών.

Η έλλειψη κατοικιών αποτελεί πραγματικό πρόβλημα, όμως η απάντησή του χαρακτηρίζεται ως ανεπαρκώς σχεδιασμένος λαϊκισμός, στον οποίο περιλαμβανόταν και η αυτόματη ανανέωση των μισθωτηρίων συμβολαίων.

Αυτό που απαιτείται είναι μια ουσιαστική προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων που μετέτρεψαν την Ισπανία από πρωταθλήτρια στην κατασκευή κατοικιών, με περίπου 800.000 νέες κατοικίες ετησίως πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, σε μια χώρα όπου κυριαρχεί η λογική «όχι στη δική μου γειτονιά» (NIMBY).

Τι βλέπουν οι αγορές στην Ευρώπη

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές κοιτάζουν την Ευρώπη και δεν τους αρέσει αυτό που βλέπουν: μια ήπειρο που δεν έχει ακόμη συμβιβαστεί με τη γήρανση του πληθυσμού της και με τη δημοσιονομική στενότητα που αναπόφευκτα τη συνοδεύει.

Βλέπουν θύλακες ανάπτυξης –όπως στην Πολωνία και την Ισπανία– αλλά κανένα σημάδι ότι η ανάπτυξη αυτή συνοδεύεται από τις δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να την καταστήσουν βιώσιμη.

Οι πολιτικοί αδυνατούν να πουν στους ψηφοφόρους την αλήθεια για τις αναγκαίες θυσίες, ενώ οι ψηφοφόροι αρνούνται να την αποδεχθούν ακόμη και όταν τους παρουσιάζεται. Οι επενδυτές αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα τις ανειλικρινείς και ανεφάρμοστες υποσχέσεις των λαϊκιστών, καθώς και την αστάθεια που αυτές δημιουργούν.

Πάνω απ’ όλα, βλέπουν μια πανευρωπαϊκή απροθυμία να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις στο κοινωνικό κράτος και στη μετανάστευση που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη στασιμότητα. Παράλληλα, πολλές χώρες αρνούνται να κατασκευάσουν νέες κατοικίες, παρότι το υψηλό κόστος στέγασης περιορίζει την ανάπτυξη και αποξενώνει τις νεότερες γενιές.

Δεν προκαλεί, επομένως, έκπληξη το γεγονός ότι οι αγορές ομολόγων ωθούν τις αποδόσεις υψηλότερα.

Η Ευρώπη είναι μια ήπειρος που γερνά, αλλά αρνείται να ενηλικιωθεί. Δαπανά σαν να βρίσκεται ακόμη στην πρώτη ορμή της νεότητάς της, χωρίς να διαθέτει πλέον την εισοδηματική δυνατότητα που θα μπορούσε να δικαιολογήσει αυτές τις δαπάνες.

Πηγή: newmoney.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σε χαμηλά 4μήνου οι ευρωαγορές: Πτώση άνω του 1% με φόντο τη γαλλική κρίση και την εκτίναξη των ενεργειακών τιμών