Σε δημόσια διαβούλευση δύο νομοσχέδια για βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε ψηφιακές πλατφόρμες – Αγώνας δρόμου για ψήφισή τους μέχρι τον Δεκέμβριο φέτος

Σε τερματισμό των… γκρίζων ζωνών όσον αφορά το καθεστώς απασχόλησης των ντελιβεράδων κι άλλων εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες στοχεύουν μεταξύ άλλων δύο νομοσχέδια που έθεσε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση το Υπουργείο Εργασίας για σκοπούς εναρμόνισης με σχετική ευρωπαϊκή Οδηγία.

Πρόκειται για την Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2024, για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, την οποία η Κύπρος όπως και τα υπόλοιπα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν ενσωματώνοντας τις στο εθνικό τους δίκαιο μέχρι τις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Στο πλαίσιο αυτό τέθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα σε δημόσια διαβούλευση δύο προσχέδια νομοσχεδίων, με το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας να ζητά σχόλια και απόψεις από ενδιαφερόμενους μέχρι και τις 24 Σεπτεμβρίου.

Με το πρώτο νομοσχέδιο τροποποιείται ο περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμος, ενώ με το δεύτερο προωθείται η θέσπιση νέου νόμου για σκοπούς εφαρμογής της οδηγίας - ο περί της Ρύθμισης των Συνθηκών Εργασίας των Εργοδοτουμένων σε Πλατφόρμες, Νόμος του 2026.

Ο σκοπός αμφότερων των νομοθετημάτων είναι κοινός και όπως αναφέρεται στα σχετικά προσχέδια συνίσταται στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την εργασία σε πλατφόρμα με τους ακόλουθους τρόπους:

(α) την θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση του καθορισμού του ορθού καθεστώτος εργασίας των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα·

(β) της προώθησης της διαφάνειας, της δικαιοσύνης, της ανθρώπινης εποπτείας, της ασφάλειας και της λογοδοσίας στην αλγοριθμική διαχείριση στην εργασία σε πλατφόρμα· και

(γ) της βελτίωσης της διαφάνειας σχετικά με την εργασία σε πλατφόρμα, μεταξύ άλλων σε εργασία που εκτελείται διασυνοριακά.

Το βάρος στην πλατφόρμα

Όπως προκύπτει από τα νομοσχέδια που βρίσκονται σε διαβούλευση οι πλατφόρμες φέρουν το βάρος να αποδείξουν ότι δεν υφίσταται σχέση εργασίας με τους εργαζομένους σε αυτές.

Σχετική είναι η προτεινόμενη προσθήκη νέων σημείων στο Περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμο που αναφέρει μεταξύ άλλων πως «οποιαδήποτε συμβατική σχέση μεταξύ της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας και προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα μέσω της εν λόγω πλατφόρμας τεκμαίρεται νομικά ότι αποτελεί σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου όταν διαπιστώνονται πραγματικά περιστατικά που υποδεικνύουν διεύθυνση και έλεγχο, από μέρους της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας, μετά από αίτημα του προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα ή εκπροσώπου του προς τον Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων ή αυτεπάγγελτα από τον Διευθυντή Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων όταν θεωρεί ότι η συμβατική σχέση ενός προσώπου που εκτελεί εργασία σε πλατφόρμα ενδέχεται να έχει χαρακτηριστεί εσφαλμένα  και παρεμβαίνει προκειμένου να καθορίσει το ορθό καθεστώς εργασίας του εν λόγω προσώπου».

Αναφέρεται περαιτέρω πως σε περίπτωση που η ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας επιδιώκει όπως ανατρέψει το νομικό τεκμήριο που καταγράφεται πιο πάνω «εναπόκειται σ' αυτή όπως αποδείξει ότι η εν λόγω συμβατική σχέση δεν αποτελεί σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου».

Η συγκεκριμένη πρόνοια για το πιο πάνω νομικό τεκμήριο θα εφαρμόζεται μετά τις 2 Δεκεμβρίου και «μόνο για σκοπούς της παρόντος Νόμου εκτός εάν άλλος Νόμος ορίζει ότι εφαρμόζεται και για άλλους σκοπούς πέραν αυτών που αναφέρονται στο παρόντα Νόμο».

Σύμφωνα με το ίδιο προσχέδιο νομοσχεδίου που τροποποιεί τον νόμο των κοινωνικών ασφαλίσεων ο διευθυντής των ΥΚΑ θα μπορεί να εκδίδει εγκυκλίους με κατευθυντήριες οδηγίες για την αποτελεσματική εφαρμογή του νομικού τεκμηρίου και τη συμμόρφωση με αυτό.

Μέτρα προστασίας και γραμμή καταγγελιών

Σειρά αλλαγών που σχετίζονται με τεχνικά κυρίως θέματα αλγορίθμων και προστασίας προσωπικών δεδομένων επιφέρει στις πλατφόρμες και το νομοσχέδιο που τιτλοφορείται «ο περί της Ρύθμισης των Συνθηκών Εργασίας των Εργοδοτουμένων σε Πλατφόρμες, Νόμος του 2026.

Στο ίδιο νομοσχέδιο, όμως, υπάρχουν και σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με θέματα ασφάλειας και εργασίας.

Ιδιαίτερα για το θέμα της ασφάλειας των εργαζομένων σε πλατφόρμες –όπως οι διανομείς φαγητού που συχνά στη χώρα μας γίνονται στόχος επιθέσεων- η προτεινόμενη νομοθεσία προβλέπει πως οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας πρέπει να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα, όπως είναι η ενημέρωση για αντίξοες καιρικές συνθήκες και για επικινδυνότητα του οδικού δικτύου, τα οποία περιλαμβάνουν και την παροχή αποτελεσματικών διαύλων υποβολής καταγγελιών με τη μορφή εργαλείων σε εφαρμογές, εξειδικευμένης διαδικτυακής πύλης ή εξειδικευμένης τηλεφωνικής γραμμής άμεσης πρόσβασης ή αλλης παρόμοιας μορφής εργαλείου ή εργαλείων.

Ενημέρωση και συλλογικές διαπραγματεύσεις

Σε σχέση με την εργασία στις πλατφόρμες στην προτεινόμενη νομοθεσία γίνεται αναφορά και σε ενθάρρυνση του δικαιώματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης στην εργασία σε πλατφόρμες, αλλά και σε ενημέρωση των αρμοδίων αρχών και εκπροσώπων των εργαζομένων για το καθεστώς απασχόλησης των εργαζομένων.

Για την ενημέρωση των εργαζομένων και του Υπουργείου Εργασίας για το καθεστώς απασχόλησης στις πλατφόρμες το προτεινόμενο νομοσχέδιο σημειώνεται πως κάθε  ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας υποχρεούται να θέτει τις ακόλουθες πληροφορίες στη διάθεση των αρμόδιων αρχών και των εκπροσώπων εργοδοτουμένων και των εκπροσώπων των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα:

(α) τον αριθμό των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα μέσω της οικείας ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας αναλυτικά ανά επίπεδο δραστηριότητας, και το συμβατικό καθεστώς ή το καθεστώς εργασίας τους·

(β) τους γενικούς όρους και προϋποθέσεις που καθορίζονται από την ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας και εφαρμόζονται ανά συμβατική σχέση·

(γ) τη μέση διάρκεια δραστηριότητας που εκτελείται από πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα ανά συμβατική σχέση, τον μέσο εβδομαδιαίο αριθμό ωρών εργασίας ανά άτομο και το μέσο εισόδημα από τη δραστηριότητα των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα σε τακτική βάση μέσω της οικείας ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας·

(δ) τους διαμεσολαβητές με τους οποίους η ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας έχει συμβατική σχέση.

Αναφέρεται επίσης πως κάθε ψηφιακή πλατφόρμα εργασίας υποχρεούται όπως παρέχει στις αρμόδιες αρχές πληροφορίες σχετικά με την εργασία που πραγματοποιείται από πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα και το καθεστώς απασχόλησής τους.

Οι σχετικές πληροφορίες, βάσει της προτεινόμενης νομοθεσίας, αναφέρεται πως «τίθενται στη διάθεση των αρμόδιων αρχών και των εκπροσώπων εργοδοτουμένων και των εκπροσώπων των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα για πρώτη φορά εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος Νόμου» και μετά  επικαιροποιούνται τουλάχιστον ανά εξάμηνο ή κάθε φορά που υπάρχει αλλαγή σε συμβατική σχέση.

Για το θέμα των συλλογικών συμβάσεων σε προτεινόμενο άρθρο αναφέρεται πως ο Υπουργός Εργασίας «συντονίζει τις αρμόδιες αρχές για την ετοιμασία σε ετήσια βάση έκθεσης σε σχέση με την ενθάρρυνση του δικαιώματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης στην εργασία σε πλατφόρμα, συμπεριλαμβανομένων μέτρων, τον καθορισμό του ορθού καθεστώτος εργασίας των προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα και για τη διευκόλυνση της άσκησης των δικαιωμάτων τους όσον αφορά την αλγοριθμική διαχείριση, η οποία προβλέπεται στο Μερος IV του παρόντος Νόμου και η έκθεση αυτή υποβάλλεται προς το Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα για συζήτηση και υποβολή από αυτό απόψεων προς τον Υπουργό για λήψη μέτρων». Διευκρινίζεται ακόμα πως ο νέος νόμος δεν επηρεάζει νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις, καθώς και συλλογικές συμβάσεις που είναι περισσότερο ευνοϊκές για τον εργοδοτούμενο ή και των εκπροσώπων τους.

Τέλος, απαγορεύει την απόλυση ή τη λύση σχέση εργασίας προσώπων «για το λόγο ότι άσκησαν τα δικαιώματα τους που προβλέπονται από τον παρόντα Νόμο ή ότι αιτήθηκαν όπως οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τον παρόντα Νόμο», ενώ προβλέπει ποινή φυλάκισης μέχρι και έξι μήνες ή και χρηματική ποινή μέχρι και 10 χιλ. ή και τις δύο ποινές μαζί εφόσον υπάρξουν παραβάσεις του νόμου. Αναφέρεται πάντως πως διαφορές αστικής φύσεως που προκύπτουν από την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Nόμου υπάγονται στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου Eργατικών Διαφορών.

Διαβάστε επίσης: Ακίνητα: Συνεχίζεται η άνοδος στις τιμές, πρωταγωνιστούν διαμερίσματα και Λάρνακα