Τι έδειξαν τα stress tests που εκπόνησε η ΕΚΤ, προκειμένου να αξιολογήσει τις αντοχές και τον βαθμό ετοιμότητας των τραπεζών της ευρωζώνης

Την ικανότητα των τραπεζών της ευρωζώνης να σχεδιάζουν σενάρια γεωπολιτικής κρίσης προσαρμοσμένα στο επιχειρηματικό μοντέλο και στο προφίλ κινδύνου τους, επιβεβαίωσε η θεματική αντίστροφη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το 2026.

Στην άσκηση συμμετείχαν 110 τράπεζες της ευρωζώνης που εποπτεύονται άμεσα από την ΕΚΤ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα πιστωτικά ιδρύματα ήταν, σε γενικές γραμμές, σε θέση να διαμορφώσουν οικονομικά ουσιαστικά και εύλογα σενάρια, τα οποία αντανακλούσαν τις ιδιαίτερες ευπάθειές τους.

Παράλληλα, όμως, η διαδικασία ανέδειξε αδυναμίες στα υφιστάμενα πλαίσια stress testing.

Μεταξύ άλλων, η ΕΚΤ εντόπισε περιθώρια βελτίωσης στη λεπτομέρεια και την ευαισθησία των αξιολογήσεων κινδύνου, στη συνέπεια μεταξύ της περιγραφής κάθε σεναρίου και της αποτύπωσής του σε όρους φερεγγυότητας και ρευστότητας, καθώς και στον ρεαλισμό των διορθωτικών ενεργειών που προτείνουν οι διοικήσεις των τραπεζών.

Ο γεωπολιτικός κίνδυνος

Η άσκηση εντάσσεται στο ευρύτερο εποπτικό έργο της ΕΚΤ για τον γεωπολιτικό κίνδυνο, ο οποίος αποτελεί μία από τις βασικές εποπτικές προτεραιότητες για την περίοδο 2026-2028.

Στόχος είναι η ενίσχυση της ικανότητας των τραπεζών να αξιολογούν με προληπτικό τρόπο τους κινδύνους και να ενσωματώνουν στα μοντέλα τους τις επιπτώσεις από ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά stress tests, στα οποία όλες οι τράπεζες εξετάζονται βάσει ενός κοινού δυσμενούς σεναρίου, η άσκηση του 2026 ακολούθησε τη μεθοδολογία του αντίστροφου stress test.

Η ΕΚΤ έθεσε ως δεδομένο στόχο τη μείωση του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών κατηγορίας 1, του λεγόμενου CET1, κατά 300 μονάδες βάσης. Στη συνέχεια, ζήτησε από κάθε τράπεζα να σχεδιάσει ένα εύλογο γεωπολιτικό σενάριο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια τέτοια κεφαλαιακή επιβάρυνση.

Η προσέγγιση αυτή διαφέρει ουσιαστικά από την πανευρωπαϊκή άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενεργεί ανά διετία η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών.

Στα συμβατικά stress tests το βάρος δίνεται κυρίως στην ποσοτικοποίηση των επιπτώσεων στα κεφάλαια.

Στην αντίστροφη άσκηση, η έμφαση μετατοπίζεται στην ικανότητα κάθε τράπεζας να αναλύει τους τρόπους με τους οποίους οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν το επιχειρηματικό της μοντέλο.

Τα σενάρια

Οι τράπεζες ανέπτυξαν ένα ευρύ φάσμα γεωπολιτικών σεναρίων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν:

-στρατιωτικές συγκρούσεις,
-διαταραχές στο εμπόριο και στις αλυσίδες εφοδιασμού,
-ενεργειακές κρίσεις,
-οικονομικές κυρώσεις,
-μακροοικονομικά σοκ,
-κυβερνοεπιθέσεις και περιστατικά ψηφιακής ασφάλειας.

Η ποικιλία των σεναρίων, σύμφωνα με την ΕΚΤ, δείχνει ότι οι τράπεζες μπορούν να προσαρμόζουν τις ασκήσεις προσομοίωσης στις ιδιαίτερες πηγές κινδύνου που αντιμετωπίζουν.

Οι τράπεζες κλήθηκαν να διακρίνουν τρεις βασικούς διαύλους μετάδοσης των γεωπολιτικών κινδύνων: τις χρηματοπιστωτικές αγορές, την πραγματική οικονομία και τον τομέα της ασφάλειας.

Οι περισσότερες ανέδειξαν ως βασικό δίαυλο μετάδοσης την πραγματική οικονομία και ακολούθως τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Σε σενάρια στρατιωτικών συγκρούσεων ή κυβερνοεπιθέσεων, ιδιαίτερα σημαντικός αναδείχθηκε και ο δίαυλος ασφάλειας, ο οποίος περιλαμβάνει τόσο φυσικούς κινδύνους όσο και κυβερνοαπειλές ή υβριδικές επιθέσεις.

Πιστωτικός κίνδυνος

Σε μεγάλο μέρος των σεναρίων, οι βασικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων το γεωπολιτικό σοκ επηρέαζε τα κεφάλαια ήταν η αύξηση του πιστωτικού κινδύνου και η επιδείνωση της κερδοφορίας.

Οι ζημιές απομείωσης από δάνεια αναδείχθηκαν ως ένας από τους συχνότερους διαύλους μετάδοσης, ιδίως σε κλάδους που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η μεταποίηση, η ενέργεια και οι μεταφορές.

Για τις τράπεζες με σημαντικές δραστηριότητες στις αγορές, πρόσθετη πίεση στα κεφάλαια προέκυπτε από τη μείωση των προμηθειών και των εσόδων από συναλλαγές.

Ανθεκτική η ρευστότητα

Οι δείκτες ρευστότητας των τραπεζών παρέμειναν, κατά κανόνα, πάνω από τα ελάχιστα κανονιστικά όρια ακόμη και υπό τα δυσμενή σενάρια.

Πολλά ιδρύματα αποτύπωσαν με εύλογο τρόπο τη μετάδοση μιας γεωπολιτικής κρίσης στις συνθήκες ρευστότητας και χρηματοδότησής τους.

Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις οι μεταβολές στους δείκτες ρευστότητας εμφανίστηκαν υπερβολικά περιορισμένες σε σχέση με τη σημαντική πτώση των κεφαλαίων που προέβλεπε το σενάριο.

Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι, σε περιόδους κρίσης, οι πιέσεις στη φερεγγυότητα και στη ρευστότητα είναι συχνά στενά συνδεδεμένες. Για τον λόγο αυτό, θα υπάρξει εποπτική συνέχεια με τις τράπεζες στις οποίες εντοπίστηκαν αδυναμίες, ώστε να ενισχύσουν τα σχετικά πλαίσια stress testing.

Οι μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι

Η άσκηση δεν περιορίστηκε στους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Οι τράπεζες κλήθηκαν να εξηγήσουν ποιοι μη χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να εκδηλωθούν υπό το επιλεγμένο σενάριο.
Οι κυβερνοεπιθέσεις και οι διακοπές υπηρεσιών από τρίτους παρόχους αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότερες απειλές.

Η ΕΚΤ καλεί τις τράπεζες να ενσωματώνουν συστηματικά την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και τον κυβερνοκίνδυνο στα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, παράλληλα με τους παραδοσιακούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους.

Τα σχέδια αντιμετώπισης

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αντίστροφης άσκησης ήταν η υποχρέωση των τραπεζών να παρουσιάσουν τα μέτρα που θα εφάρμοζαν σε περίπτωση υλοποίησης του γεωπολιτικού σεναρίου.

Μεταξύ των ενεργειών που προτάθηκαν περιλαμβάνονταν:

-αυξήσεις κεφαλαίου,
-πωλήσεις επιχειρηματικών δραστηριοτήτων,
-μειώσεις κόστους,
-περιορισμός μερισμάτων και άλλων διανομών προς τους μετόχους.

Συνολικά, οι ενέργειες κρίθηκαν εύλογες και συναφείς με τα επιμέρους σενάρια.

Ωστόσο, η ΕΚΤ εντόπισε και περιπτώσεις στις οποίες οι παραδοχές ήταν υπερβολικά αισιόδοξες.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν η υπόθεση ότι μια τράπεζα θα μπορούσε να πουλήσει χαρτοφυλάκια δανείων ή να αντλήσει νέα κεφάλαια σε ιδιαίτερα ευνοϊκές τιμές, ακόμη και υπό δυσμενείς συνθήκες στις αγορές.

Οι επόπτες θα εξετάσουν τα ζητήματα αυτά στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου διαλόγου με τις τράπεζες για τον κεφαλαιακό σχεδιασμό και τα σχέδια ανάκαμψης.

Η ΕΚΤ υπογραμμίζει, τέλος, τον κρίσιμο ρόλο των διοικητικών συμβουλίων, τα οποία οφείλουν να διασφαλίζουν ότι η ανάλυση σεναρίων, ο σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης και οι πιθανές διορθωτικές ενέργειες ενσωματώνονται ουσιαστικά στη στρατηγική και στη διαχείριση κινδύνων κάθε τράπεζας.

Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται πως τα αποτελέσματα θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου εποπτικού διαλόγου με τις τράπεζες και ενδέχεται να ληφθούν υπόψη στις ποιοτικές αξιολογήσεις της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (SREP).

Τονίζεται επίσης ότι η άσκηση δεν θα οδηγήσει σε προσαρμογές της κατευθυντήριας απαίτησης του Πυλώνα 2 ούτε της αντίστοιχης κατευθυντήριας απαίτησης για τον δείκτη μόχλευσης.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Νέος παίκτης στο «Αφροδίτη» με deal $720 εκατ. - Η ουγγρική MOL στη θέση της Shell