Η ανακατανομή των ροών αγαθών μετά τους δασμούς Τραμπ - Πού εξάγει η ΕΕ, ποιες αγορές αντισταθμίζουν τις απώλειες της αμερικανικής αγοράς - Το «ρήγμα» με την Κίνα και το επίμονο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ

Ένας χρόνος Ντόναλντ Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ φαίνεται ότι ήταν ικανός για να αλλάξει τον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου, με την ανακατεύθυνση των ροών αγαθών να εμφανίζεται περισσότερο από περιστασιακή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει συλλέξει το Ινστιτούτο Bruegel -και θα επικαιροποιούνται τακτικά στο Global trade tracker- η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Κίνα κατάφεραν όχι μόνο να αντισταθμίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις από τη νέα γενιά αμερικανικών δασμών, αλλά και να αυξήσουν συνολικά τις εξαγωγές τους.

Εξαγωγές ΕΕ: Οι ΗΠΑ πέφτουν, ο υπόλοιπος κόσμος ανεβαίνει

Παρά τις ασταθείς και τελικά χαμηλότερες εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ , οι συνολικές εξαγωγές της ΕΕ το 2025 αυξήθηκαν σε ετήσια βάση. Οι εξαγωγές προς άλλους προορισμούς (ιδίως το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ελβετία, την Τουρκία και τον υπόλοιπο κόσμο) υπεραντιστάθμισαν τη μείωση των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ.

Μέχρι τον Νοέμβριο του 2025, οι συνολικές εξαγωγές της ΕΕ προς τις ΗΠΑ ήταν περίπου 4% χαμηλότερες από το επίπεδό τους ένα χρόνο νωρίτερα.

Όμως, οι τριμηνιαίοι εθνικοί λογαριασμοί δείχνουν ότι ο όγκος των εξαγωγών αγαθών της ΕΕ έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ το τρίτο τρίμηνο του 2025, σημειώνοντας αύξηση 3,6% σε πραγματικούς όρους σε σύγκριση με ένα χρόνο πριν.

Μια ενδιαφέρουσα «ανωμαλία» ήταν η αύξηση των εξαγωγών της ΕΕ προς τις Μπαχάμες κατά 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια (31%) τον Αύγουστο του 2025 σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2024. Όπως σημειώνουν οι ειδικοί ερευνητές του Bruegel, Ζολτ Νταρβάς και Μαρί Σοφί Λέιπ, «αυτό μπορεί να οφείλεται σε προσωρινή αναδρομολόγηση ή αλλαγές στην αναφορά προορισμών» προϊόντων που τελικά καταλήγουν στην αμερικανική αγορά.

Αλλαγές στο εμπόριο σε ετήσια βάση - Εξαγωγές ΕΕ
Πηγή: Bruegel Global trade tracker

Κίνα: Επεκτείνει τις αγορές της σε Ασία και Λατινική Αμερική

Από την πλευρά της, η Κίνα κατέγραψε αύξηση των εξαγωγών της σε πολλές περιοχές όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η Λατινική Αμερική και η Αφρική, αντισταθμίζοντας την πτώση της ζήτησης από τις ΗΠΑ.

Μόλις τέθηκαν σε ισχύ οι αμερικανικοί δασμοί, οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 45% το δωδεκάμηνο έως τον Νοέμβριο του 2025, σηματοδοτώντας μια επιταχυνόμενη αποσύνδεση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.

Μέρος αυτής της μείωσης αντισταθμίστηκε από υψηλότερες εισαγωγές από άλλες ασιατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊβάν και του Βιετνάμ, «υποδεικνύοντας μερική υποκατάσταση ή πιθανή καταστρατήγηση των δασμών», όπως σημειώνουν οι ερευνητές του Bruegel.

Οι εξαγωγές της Κίνας παρέμειναν ισχυρές, με τη σημαντική πτώση των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ να αντισταθμίζεται από τις υψηλότερες εξαγωγές προς τις χώρες του ASEAN-7 (Ινδονησία, Μαλαισία, Ταϊλάνδη, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Λάος και Καμπότζη),  την ΕΕ και άλλες αγορές, με αποτέλεσμα τη συνολική ετήσια αύξηση των εξαγωγών κατά 22 δισεκατομμύρια δολάρια (6,6%) έως τον Δεκέμβριο του 2025.

Αλλαγές στο εμπόριο σε ετήσια βάση - Εξαγωγές Κίνας
Πηγή: Bruegel Global trade tracker

Η μετατόπιση μοτίβων δείχνει ότι οι παγκόσμιες εμπορικές ροές δεν εξαρτώνται πλέον μονομερώς από την αμερικανική αγορά — εξέλιξη που θα μπορούσε να θεωρηθεί πρωτόγνωρη με βάση τη παραδοσιακή δομή του εμπορίου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

ΗΠΑ: Οι δασμοί ήρθαν, το εμπορικό έλλειμμα έμεινε

Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της Ουάσιγκτον να μειώσει τις εισαγωγές και να ενισχύσει την παραγωγή εντός των ΗΠΑ μέσω δασμών, το εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Εξαίρεση αποκλιμάκωσης του ελλείμματος καταγράφηκε μόνο τον Οκτώβριο του 2025, εξέλιξη που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές χρυσού (εν μέρει λόγω της αύξησης των τιμών του χρυσού).

Τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ με την Κίνα και την ΕΕ έχουν μειωθεί, αλλά τα ελλείμματα με το Μεξικό και άλλες χώρες έχουν διευρυνθεί, αντανακλώντας την ανακατανομή του εμπορίου.

Αρκετές αμερικανικές εταιρείες και καταναλωτές έχουν στραφεί σε εναλλακτικούς εταίρους — όπως το Μεξικό, το Βιετνάμ, την Ινδία και την Κορέα — ώστε να παρακάμπτουν υψηλούς δασμούς και να διατηρούν ανταγωνιστικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Σχήμα 1: Εμπόριο των ΗΠΑ ανά χώρα-εταίρο/ Εμπορικό ισοζύγιο
Πηγή: Bruegel Global trade tracker

Από γεωπολιτική σκοπιά, οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα και με την Ευρωπαϊκή Ένωση αναμορφώνονται.

Η διμερής σχέση ΗΠΑ- Κίνας παραμένει τεταμένη. Αντίθετα, με την ΕΕ οι εμπορικές σχέσεις των ΗΠΑ δεν έχουν διαρραγεί σε μεγάλο βαθμό: αυτό αποτελεί αποτέλεσμα και της μεγάλης διαφοράς του ύψους των αμερικανικών δασμών προς την Κίνα και προς την ΕΕ.

Ο μέσος νομοθετημένος δασμός στα εισαγόμενα αγαθά στις Ηνωμένες Πολιτείες αυξήθηκε από 2,5% το 2024 σε 16,8% στα μέσα Νοεμβρίου 2025 (The Budget Lab, 2025).

Όπως σημειώνει το Bruegel, οι πραγματικοί δασμολογικοί συντελεστές (έσοδα που προέρχονται από δασμούς επί των αγαθών ως ποσοστό της αξίας εισαγωγής) είναι χαμηλότεροι από τους νομοθετημένους συντελεστές και ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την πηγή των αγαθών:

• 37,7% για την Κίνα στα τέλη Οκτωβρίου 2025
• 8,6% για την Ευρωπαϊκή Ένωση (κάτω από τον συνολικό πραγματικό μέσο συντελεστή του 10,9%),
• ενώ για ορισμένες χώρες οι συντελεστές εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλοί, όπως ο πραγματικός συντελεστής 0,7% στις Μπαχάμες.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Συγχώνευση-μαμούθ SpaceX–xAI: Αυτοκρατορία $1,25 τρισ. για τον Έλον Μασκ