Ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα συνεχίσει να πολεμά και να διεκδικεί πρόωρα τη νίκη, εκτιμά ο Economist

Ακούγοντας τον Βλαντιμίρ Πούτιν, θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι η Ρωσία βαδίζει προς τη νίκη στην Ουκρανία και ξεπερνά τις μικρές οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει, χάρη στην υποστήριξη του πατριωτικού λαού της. Στις 30 Νοεμβρίου, η κρατική τηλεόραση έδειξε τον κ. Πούτιν να επισκέπτεται ένα στρατηγείο φορώντας στρατιωτική στολή και να λαμβάνει αναφορές για την τελευταία επίθεση. «Οι ρωσικές δυνάμεις προωθούνται σχεδόν παντού», είπε ο κ. Πούτιν στους στρατηγούς του. Δύο ημέρες αργότερα, σε μια επενδυτική διάσκεψη, δήλωσε ότι «η χώρα μας και η οικονομία μας αντιμετωπίζουν με επιτυχία» οποιαδήποτε προβλήματα. Η Ρωσία, πρόσθεσε, είναι έτοιμη για πόλεμο με την Ευρώπη.

Στην πραγματικότητα, η κατάσταση της Ρωσίας είναι πολύ λιγότερο άνετη, εκτιμά σε ανάλυσή του ο Economist. Η πρόοδος του στρατού της είναι αιματηρή και αργή. Τα οικονομικά της προβλήματα είναι σοβαρά και αυξάνονται. Η κοινή γνώμη για τον πόλεμο έχει επιδεινωθεί, ένας παράξενα σημαντικός παράγοντας στη δικτατορία του κ. Πούτιν, η οποία βασίζεται στην αντίληψη της μαζικής λαϊκής υποστήριξης για να εξασφαλίσει υπακοή. Η προπαγάνδα του κ. Πούτιν και οι αμείλικτες επιθέσεις με drones και πυραύλους στοχεύουν σε μεγάλο βαθμό στο να πείσουν την Ευρώπη και την Αμερική ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας είναι μάταιη. Πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ υποδηλώνουν ότι αυτή η επίθεση αποδίδει. Στην πραγματικότητα, δεν κατάφερε να κατακτήσει το Ντονμπάς σε τέσσερα χρόνια προσπαθειών. Και για τους Ρώσους, το χάσμα μεταξύ εικόνας και πραγματικότητας διευρύνεται.

Εντάσεις και δυσκολίες στη ρωσική οικονομία

Όσον αφορά την οικονομία της Ρωσίας, δεν καταρρέει, αλλά αρχίζει να δείχνει εντάσεις και δυσχέρειες. Οι αισιόδοξοι και οι απαισιόδοξοι συμφωνούν ότι το επόμενο έτος θα είναι το πιο δύσκολο από την πλήρη εισβολή της Ρωσίας. Κατά το παρελθόν έτος, τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μειώθηκαν κατά 22%. Η οικονομική δυναμική που προήλθε από την τεράστια αύξηση των στρατιωτικών δαπανών έχει σταματήσει. Το δημοσιονομικό έλλειμμα πλησιάζει το 3% του ΑΕΠ. Αυτό είναι μέτριο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, αλλά η Ρωσία λαμβάνει λίγες ξένες επενδύσεις και δεν μπορεί να δανειστεί από τις διεθνείς αγορές, λέει η Αλεξάνδρα Προκόπενκο του Carnegie Russia Eurasia Centre, ενός think tank με έδρα το Βερολίνο. Για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο του Πούτιν, η κυβέρνηση αναγκάζεται να δανειστεί από το εσωτερικό, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πληθωρισμό, και να αυξήσει τους φόρους.

Το Κρεμλίνο ξοδεύει το μισό του προϋπολογισμού του στις ένοπλες δυνάμεις, τον στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα, την εσωτερική ασφάλεια και την εξυπηρέτηση του χρέους. Ο πόλεμος κάνει την οικονομία πιο δραστήρια αλλά και φτωχότερη, υποστηρίζει η κ. Προκοπένκο. Διατηρεί τις θέσεις εργασίας και τη βιομηχανική δραστηριότητα, αλλά παράγει λίγα διαρκή περιουσιακά στοιχεία ή κέρδη παραγωγικότητας. Το υλικό καταστρέφεται, οι στρατιώτες σκοτώνονται.

Οι υψηλότεροι φόροι επιβαρύνουν περαιτέρω την πολιτική οικονομία, η οποία ήδη υποφέρει από διψήφια επιτόκια και έλλειψη εργατικού δυναμικού. Τα εργοστάσια κατασκευής αρμάτων μάχης λειτουργούν υπερωριακά, ενώ οι κατασκευαστές αυτοκινήτων μειώνουν τις βάρδιες. Ο βιομηχανικός και ο στρατιωτικός τομέας έχουν σταθεροποιηθεί. Για να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο του κ. Πούτιν, η κυβέρνηση κατέφυγε στην άντληση χρημάτων από τον ίδιο τον πληθυσμό της, παραβιάζοντας τη πολιτική συμφωνία που ο κ. Πούτιν είχε σιωπηρά προσφέρει στον ρωσικό λαό.

Σε μια διάσκεψη που διοργάνωσε τον Οκτώβριο η Re:Russia, μια δεξαμενή σκέψης στη Βιέννη, εμπειρογνώμονες από τη Ρωσία και το εξωτερικό περιέγραψαν τις αλλαγές τόσο στην οικονομία όσο και στην κοινή γνώμη κατά το τελευταίο έτος. Ο Ολέγκ Βιούγκιν, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Ρωσίας, δήλωσε ότι το Κρεμλίνο ήταν αρχικά σε θέση να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, να διατηρήσει το βιοτικό επίπεδο και να ανταμείψει οικονομικά όσους συμμετείχαν στον πόλεμο. Ωστόσο, δεν μπορεί πλέον να συνεχίσει τον πόλεμο χωρίς να προκαλέσει πόνο: «Το 2026 οι συνέπειες… θα γίνουν εμφανείς».

Οι Ρώσοι αρχίζουν να το αντιλαμβάνονται. Σε μια πρόσφατη έρευνα, σύμφωνα με τον Βλαντιμίρ Ζβονόφσκι, κοινωνιολόγο στην ρωσική πόλη Σαμάρα, ο αριθμός όσων δήλωσαν ότι η ευημερία τους επιδεινώνεται ήταν τριπλάσιος από όσους δήλωσαν ότι βελτιώνεται. Βρίσκεται τώρα στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη του πολέμου.

Δυναμώνει η εναντίωση στον πόλεμο με την Ουκρανία

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κ. Πούτιν επιδιώκει την ειρήνη. Αλλά αλλάζει τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο. Το ποσοστό των φανατικών υποστηρικτών του πολέμου δεν ξεπέρασε ποτέ το 25% του ρωσικού πληθυσμού, ούτε και το ποσοστό των ενεργών αντιπάλων, λέει η κοινωνιολόγος Έλενα Κονέβα. Η σιωπηλή πλειοψηφία σκέφτεται την καθημερινή ζωή, όχι την ιδεολογία. Οι δημοσκοπήσεις μπορεί να τους κατατάσσουν ως υποστηρικτές, αλλά αυτή η υποστήριξη είναι επιφανειακή, λέει ο Σαμ Γκριν, ειδικός για τη Ρωσία στο King’s College του Λονδίνου:

«Το να δηλώνεις ότι υποστηρίζεις τον πόλεμο είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψεις τον πόλεμο από το να επηρεάσει τη ζωή σου». Δεν εκφράζουν μια βαθιά πεποίθηση, αλλά ό,τι πιστεύουν ότι είναι η κυρίαρχη θέση στον κοινωνικό τους κύκλο.

Ωστόσο, η αντίληψη για το τι είναι κυρίαρχο έχει ανατραπεί. Τον Μάιο του 2023, οι Ρώσοι πίστευαν με διαφορά 57% έναντι 39% ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στον στενό κοινωνικό τους κύκλο υποστήριζαν τον πόλεμο. Αντίθετα, τον Οκτώβριο του 2025, με διαφορά 55% έναντι 45%, πίστευαν ότι οι άνθρωποι στον στενό τους κύκλο αντιτίθενται ως επί το πλείστον στον πόλεμο ή είναι ομοιόμορφα διχασμένοι. Η απροθυμία να συμμετάσχει κανείς στον πόλεμο είναι πλέον πιο κοινωνικά αποδεκτή από τον ενθουσιασμό, λέει ο Κιρίλ Ρόγκοφ, ιδρυτής του Re:Russia.

Η αλλαγή είναι ακόμη πιο εμφανής στη στάση απέναντι στους βετεράνους της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης». Η επίσημη προπαγάνδα τους παρουσιάζει ως ήρωες πολέμου. Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα της Levada, μιας ανεξάρτητης εταιρείας δημοσκοπήσεων, διαπίστωσε ότι μόνο το 40% των Ρώσων τους βλέπει με αυτόν τον τρόπο. Η πλειοψηφία τους θεωρεί απειλητικούς ή θύματα. Ο πόλεμος, ο οποίος μέχρι τον Ιανουάριο θα έχει διαρκέσει περισσότερο από τον αγώνα της Ρωσίας κατά των Ναζί το 1941-45, δεν εμπνέει ούτε υπερηφάνεια ούτε αισιοδοξία.

Σε ένα πρόσφατο πείραμα, οι δημοσκόποι χώρισαν τους ερωτηθέντες σε δύο τυχαίες ομάδες, ρωτώντας τη μία τι θα ήθελε και την άλλη τι περιμένει. Το 88% της πρώτης ομάδας δήλωσε ότι επιθυμεί να τελειώσει ο πόλεμος και να μετατοπιστεί η προσοχή σε κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα. Ωστόσο, μόνο το 47% περίμενε ότι ο κ. Πούτιν θα το πετύχει αυτό.

Το Κρεμλίνο, το οποίο διεξάγει συνεχώς τις δικές του δημοσκοπήσεις, γνωρίζει καλά αυτά τα συναισθήματα. Γνωρίζει επίσης ότι η λήξη του πολέμου ή η μείωση των στρατιωτικών δαπανών δεν θα λύσει τα οικονομικά προβλήματα της Ρωσίας. Επειδή η οικονομία έχει καταστεί εξαρτημένη από τη στρατιωτική παραγωγή, η ειρήνη είναι πιθανό να φέρει βραχυπρόθεσμα νέα προβλήματα, μαζί με τους τραυματισμένους στρατιώτες που επιστρέφουν στην πατρίδα τους. Αντί να βρει έναν τρόπο να αποσυρθεί από τον πόλεμο, ο κ. Πούτιν διπλασιάζει τις προσπάθειές του, κάτι που απαιτεί ακόμη μεγαλύτερο ιδεολογικό έλεγχο και καταστολή, καταλήγει ο Economist.

Πηγή: ot.gr

• Διαβάστε επίσης: Σύσφιξη οικονομικών σχέσεων ΗΑΕ με Κύπρο - Αυξημένες οι εμπορικές συναλλαγές