Offcanvas
Offcanvas
Οι Financial Times χαρακτηρίζουν τη συμφωνία ως «συνθηκολόγηση της ΕΕ» απέναντι στην εμπορική επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ
Γλυκόπικρη γεύση φαίνεται ότι αφήνει η συμφωνία, στην οποία κατέληξαν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ με την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η οποία προβλέπει δασμούς 15%, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, αποτρέποντας έναν ολομέτωπο εμπορικό πόλεμο, με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
«Είναι μια καλή συμφωνία για όλους» ήταν το πρώτο σχόλιο του Τραμπ.
Ο δρόμος προς την εμπορική αυτή συμφωνία, την οποία οι Financial Times χαρακτηρίζουν ως «συνθηκολόγηση της ΕΕ» απέναντι στην εμπορική επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ, ήταν μακρύς.
Οι σαρωτικοί δασμοί της «ημέρας της απελευθέρωσης» που είχε επιβάλει ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου στις 2 Απριλίου προκάλεσαν έντονους κλυδωνισμούς στις χρηματοπιστωτικές αγορές, με μαζικό selloff στα αμερικανικά assets. Με τις μαζικές πωλήσεις να εντείνονται και το μεγάλο πλήγμα που δέχθηκαν κυρίως τα αμερικανικά ομόλογα, ο Τραμπ αποφάσισε να παίξει το παιχνίδι του και στις 9 Απριλίου μείωσε τους δασμούς στο 10%, για μία προσωρινή περίοδο -προκειμένου να γίνουν, όπως είπε διαπραγματεύσεις- η οποία μετά από δύο παρατάσεις έφτασε την προθεσμία στην 1η Αυγούστου.
Αλλά και οι Βρυξέλλες έκαναν έναν βήμα πίσω: μία ημέρα αργότερα, στις 10 Απριλίου ανέστειλαν τους δασμούς αντιποίνων και αποδέχτηκαν την προσφορά των ΗΠΑ για συνομιλίες με το μαχαίρι στο λαιμό: δασμούς 10% στο μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου τους, μαζί με υψηλότερους δασμούς στον χάλυβα, το αλουμίνιο και τα οχήματα.
Το 10% αν και φάνταζε μικρό σε σχέση με τα αρχικά κολοσσιαία ποσοστά που είχε αναγγείλει ο Τραμπ, δεν έπαυε να είναι πολύ μεγαλύτερο από τους σχεδόν μηδενικούς δασμούς που διείπαν το διμερές εμπόριο τα τελευταία χρόνια, με κάποιες κλαδικές εξαιρέσεις.
Ο διάλογος εν μέσω εσωτερικών αντεγκλήσεων
Αντί να ακολουθήσει τον Καναδά και την Κίνα με άμεσα αντίποινα και να προκαλέσει πόνο στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ, η ΕΕ — που παρεμποδίζεται από αποκλίνουσες απόψεις μεταξύ των κρατών μελών της — επέλεξε να αναλάβει τον πόνο με την ελπίδα να εξασφαλίσει μια καλύτερη συμφωνία.
Έτσι, κατά τη συνάντησή τους στο θέρετρο γκολφ του στο Τέρνμπερι την Κυριακή, αφού ο Τραμπ είχε ολοκληρώσει ένα παιχνίδι γκολφ, συμφώνησε με την φον ντερ Λάιεν σε έναν ευρείας βάσης «βασικό» δασμό των ΗΠΑ ύψους 15%, συμπεριλαμβανομένων, κυρίως, των αυτοκινήτων, αλλά όχι του χάλυβα, ο οποίος θα υπόκειται σε σύστημα ποσοστώσεων.
Γλυκόπικρη γεύση
Η ανακούφιση μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής για την αποφυγή ενός άμεσου διατλαντικού εμπορικού πολέμου ήταν χρωματισμένη με λύπη: θα μπορούσε η ΕΕ, το μεγαλύτερο εμπορικό μπλοκ στον κόσμο, να είχε επιτύχει καλύτερους όρους αν δεν είχε αντιδράσει νωρίς;
«Είναι ο νταής στην αυλή του σχολείου και δεν οι άλλοι δεν καταφέραμε να ενωθούμε για να του αντισταθούμε», σχολιάζει χαρακτηριστικά στους Financial Times, ένας διπλωμάτης. «Όσοι δεν είναι ενωμένοι, κρεμιούνται ξεχωριστά».
Ο Γκέοργκ Ρίκελς, πρώην αξιωματούχος της Επιτροπής που βοήθησε στις διαπραγματεύσεις για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από το μπλοκ, δήλωσε ότι η πιο πρόσφατη απειλή της ΕΕ να επιβάλει δασμούς ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αντίποινα σε αμερικανικά προϊόντα ήρθε πολύ αργά.
«Με το πλεονέκτημα της εκ των υστέρων γνώσης, η ΕΕ θα ήταν καλύτερα να απαντήσει δυναμικά στις ΗΠΑ τον Απρίλιο», δήλωσε ο Ρικέλες, ο οποίος τώρα εργάζεται στο think-tank European Policy Centre.
Το «παράσιτο»
Ο Τραμπ θεωρεί την ΕΕ ως παράσιτο, που τρέφεται από την επικερδή αγορά των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα κλείνει τη δική της μέσω κανονισμών και προτύπων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει δηλώσει ότι η ένωση «σχηματίστηκε για να βασανίσει τις ΗΠΑ» και «είναι πιο απαίσια από την Κίνα».
Η αντίδραση της ΕΕ στην επιστροφή του στην εξουσία τον Ιανουάριο ήταν άτονη. Μήνες προγραμματισμού εκ των προτέρων από μια αφοσιωμένη ομάδα, η οποία περιελάμβανε ανώτερους αξιωματούχους εμπορίου με επικεφαλής την βετεράνο των συνομιλιών για το Brexit, Σαμπίν Βέγιαντ, και τον σύμβουλο εμπορίου της φον ντερ Λάιεν, Τόμας Μπερτ, κατέρρευσαν.
Είχαν καταρτίσει ένα σχέδιο τριών σημείων, βασισμένο στην προσέγγιση που ακολουθήθηκε κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ: προσφορά για τη μείωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου αγαθών, ύψους σχεδόν 200 δισεκατομμυρίων ευρώ, αγοράζοντας περισσότερο υγροποιημένο φυσικό αέριο, όπλα και γεωργικά προϊόντα. Δεύτερον, προσφορά αμοιβαίων δασμολογικών μειώσεων στα αγαθά των άλλων.
Εάν αυτό αποτύγχανε, θα προετοίμαζαν αντίποινα και θα βασίζονταν στην αντίδραση της αγοράς σε έναν πιθανό εμπορικό πόλεμο ή στην αύξηση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ, για να αναγκάσουν τον Τραμπ να υποχωρήσει.
Η γρήγορα κίνηση του Τραμπ
Αλλά ο Τραμπ κινήθηκε πιο γρήγορα από το αναμενόμενο και μέχρι τον Μάρτιο είχε επιβάλει δασμούς 25% στον χάλυβα, το αλουμίνιο και τα αυτοκίνητα.
Όπως εξηγούν οι FT, σε μια συνάντηση στο Λουξεμβούργο εκείνο τον μήνα, πολλοί υπουργοί εμπορίου βρίσκονταν στο δρόμο του πολέμου.
Η Γερμανία, η Γαλλία και μερικοί άλλοι πίεσαν την επιτροπή να συμβουλευτεί σχετικά με τη χρήση του νέου της «εμπορικού μπαζούκα», του μέσου κατά του καταναγκασμού. Σχεδιασμένο μετά την πρώτη θητεία του Τραμπ για την αντιμετώπιση της εμπορικής πολιτικής που χρησιμοποιείται για την άσκηση πίεσης στις κυβερνήσεις σε άλλα θέματα, θα επέτρεπε στις Βρυξέλλες να αποκλείουν αμερικανικές εταιρείες από δημόσιους διαγωνισμούς, να ανακαλούν την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και να περιορίζουν τις εισαγωγές και τις εξαγωγές.
Ωστόσο, δεν ήταν σαφές ότι η πλειοψηφία των κρατών μελών συμφωνούσε με την απειλητική κίνηση, δήλωσαν διπλωμάτες στους FT. Ο Weyand είπε στους πρέσβεις της ΕΕ, οι οποίοι συναντιόντουσαν τουλάχιστον εβδομαδιαίως για να συζητήσουν την πρόοδο, να επιδείξουν «στρατηγική υπομονή».
Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο σύναψε εμπορική συμφωνία με την Ουάσινγκτον τον Μάιο , αποδεχόμενο τον βασικό δασμό 10% του Τραμπ, ενθάρρυνε τα κράτη μέλη της ΕΕ που επιδιώκουν μια διευθέτηση, ειδικά το Βερολίνο.
Ο ρόλος της Κίνας
Εν τω μεταξύ, μια σοβαρή κλιμάκωση των αντιπαραθέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας κατέληξε σε μερική ύφεση, μετριάζοντας τους φόβους των επενδυτών για αναταραχή στο παγκόσμιο εμπόριο. Οι χρηματιστηριακές αγορές έφτασαν σε ιστορικά υψηλά, παρά τις μεγάλες αυξήσεις δασμών και τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα που εξαπέλυσε ο Τραμπ.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, επί μήνες επέμειναν στην αρχική προσφορά της ΕΕ να άρουν όλους τους βιομηχανικούς δασμούς εάν οι ΗΠΑ έκαναν το ίδιο, παρόλο που η Ουάσινγκτον είχε από καιρό καταστήσει σαφές ότι ήθελε μονομερείς παραχωρήσεις. Το Βερολίνο ήταν απασχολημένο με την επίτευξη ενός περίπλοκου συστήματος «αντιστάθμισης» για την παροχή δασμολογικής ελάφρυνσης στις ευρωπαϊκές – στην πράξη γερμανικές – αυτοκινητοβιομηχανίες που κατασκεύαζαν και εξήγαγαν από τις ΗΠΑ.
Από την πλευρά του ο Μάρος Σέφκοβιτς. ο αρμόδιος για το εμπόριο επίτροπος της ΕΕ, στάλθηκε στην Ουάσινγκτον επτά φορές για να προτείνει τομείς συμφωνίας, να εκφωνήσει ομιλίες σχετικά με τη σημασία της διατλαντικής σχέσης και να προωθήσει το γερμανικό πρόγραμμα αντιστάθμισης αυτοκινήτων. Συνολικά, είχε περισσότερες από 100 ώρες απογοητευτικών συνομιλιών με τους Αμερικανούς ομολόγους του.
Μια συμφωνία για έναν μόνιμο «αμοιβαίο» δασμό 10%, που επιτεύχθηκε τον Ιούλιο με τον εμπορικό εκπρόσωπο των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ και τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ, απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τον Τραμπ, ο οποίος αντ’ αυτού απείλησε να αυξήσει τους δασμούς στην ΕΕ στο 30%, αντί για 20%, από τον Αύγουστο.
Κατά τη διάρκεια των μηνών των συνομιλιών, το τηλέφωνο του Σέφκοβιτς χτυπούσε τακτικά με τους υπουργούς να τον προτρέπουν να είναι προσεκτικός .
Διχασμένη Ευρώπη
Η πολύμηνη αβεβαιότητα σχετικά με την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων έχει επίσης αποκαλύψει τις διαιρέσεις εντός της ίδιας της επιτροπής. Η Weyand, η ατσάλινη ειδικός της οποίας η σκληρή προσέγγιση στο Brexit συχνά ξεπερνούσε τους Βρετανούς ομολόγους της, έχει υποστηρίξει σταθερά μια ισχυρότερη στάση απέναντι στον Τραμπ και τη χρήση των εργαλείων αντιποίνων της ΕΕ, σε αντίθεση με την πιο ήπια φον ντερ Λάιεν, δήλωσαν πολλοί διπλωμάτες και αξιωματούχοι στους Financial Times.
Η γαλλική κυβέρνηση, παρά τις προσπάθειές της να προστατεύσει τις γαλλικές επιχειρήσεις από αντίποινα, έχει επίσης επανειλημμένα ζητήσει μια πιο δυναμική προσέγγιση της Επιτροπής απέναντι στους δασμούς του Τραμπ.
Ωστόσο, η πρόεδρος της επιτροπής και οι στενοί βοηθοί της υποστήριξαν ότι η πιθανή ζημιά από πρόσθετα μέτρα του Τραμπ -συμπεριλαμβανομένων των απειλών για επιβολή συγκεκριμένων δασμών σε κρίσιμους τομείς όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα της ΕΕ- σήμαινε ότι ο κίνδυνος ενός κλιμακούμενου εμπορικού πολέμου ήταν πολύ μεγάλος.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από την εγγύηση ασφάλειας της Αμερικής ήταν ένα περαιτέρω επιχείρημα κατά της εμπορικής αντιπαράθεσης, ειδικά για τα ανατολικά και βόρεια μέλη του μπλοκ. Οι φόβοι ότι ο Τραμπ θα διέκοπτε τις προμήθειες όπλων στην Ουκρανία, θα αποσύρει στρατεύματα από την Ευρώπη ή ακόμα και θα αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ επισκίασαν τις συνομιλίες, ανέφεραν διπλωμάτες.
Οι αξιωματούχοι τώρα θα προσπαθήσουν να το παρουσιάσουν ως μια συμφωνία status quo, καθώς το 15% θεωρητικά περιλαμβάνει τον προϋπάρχοντα μέσο δασμό των ΗΠΑ ύψους 4,8%. Στην πραγματικότητα, σε σταθμισμένη βάση ως προς το εμπόριο, ο προϋπάρχων δασμός των ΗΠΑ στις εισαγωγές από την ΕΕ ήταν μόνο 1,6%.
Δεν κρύβεται το γεγονός ότι η ΕΕ ανατράπηκε από τον μεγαθήριο Τραμπ, είπε ένας πρεσβευτής. «Ο Τραμπ υπολόγισε ακριβώς πού βρίσκεται το όριο πόνου μας».
Πηγή: ot.gr
