Βορράς και Νότος συγκρούονται για φόρους, επιδοτήσεις και δημοσιονομικά περιθώρια, την ώρα που το πετρέλαιο ανεβαίνει

Η κρίση τρέχει στην αντλία, στα τιμολόγια και στα ταμεία των επιχειρήσεων, τα αρμόδια όργανα όμως της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ακόμα μια φορά κρατούν καθυστερήσεις. Η ενεργειακή κρίση και η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου, μαζί με το γεγονός ότι οι αναλυτές προεξοφλούν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων, οδηγούν τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα σε εθνικό επίπεδο, ενώ στις Βρυξέλλες οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται χωρίς αποτέλεσμα. Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η καθυστέρηση στη λήψη αποφάσεων, αλλά για ακόμα μια φορά ο πολυκερματισμός των ευρωπαϊκών αποφάσεων σε μια κρίση που απαιτεί ακριβώς το αντίθετο.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές πίσω από τις κλειστές πόρτες, η εικόνα είναι πολύ πιο σκληρή από ό,τι αποτυπώνεται δημόσια. Οι υπουργοί Οικονομικών συμφωνούν στη διάγνωση για το ενεργειακό σοκ με πληθωριστικό αποτύπωμα, αλλά όχι στη θεραπεία. Οι χώρες του Νότου ζητούν άμεσες και οριζόντιες παρεμβάσεις, με αιχμή τη μείωση φόρων στα καύσιμα, προειδοποιώντας ότι η καθυστέρηση μετατρέπεται ήδη σε απώλεια κατανάλωσης. Στον αντίποδα, κράτη του Βορρά μπλοκάρουν τέτοιες επιλογές, φοβούμενα δημοσιονομική εκτροπή και επανάληψη των μαζικών πακέτων στήριξης της προηγούμενης κρίσης. «Δεν υπάρχει κοινή βάση για δράση, μόνο κοινή ανησυχία», σημειώνει χαρακτηριστικά Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Η άνοδος των τιμών ενέργειας και η μεταβλητότητα στις αγορές ομολόγων έχουν επιταχύνει τις αποφάσεις. Με το κόστος δανεισμού να αυξάνεται και το ενεργειακό σοκ να περνά στην πραγματική οικονομία, οι κυβερνήσεις δεν περιμένουν πλέον ευρωπαϊκή λύση.

Η Ιταλία προχώρησε σε μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης κατά περίπου 0,25 ευρώ ανά λίτρο, επιχειρώντας άμεση παρέμβαση στην αντλία. Η Ισπανία μείωσε τον ΦΠΑ στα καύσιμα, οδηγώντας σε αισθητή πτώση της τελικής τιμής για τον καταναλωτή. Η Πορτογαλία ενεργοποίησε μηχανισμό αυτόματης μείωσης φόρων ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών, επιχειρώντας να «απορροφήσει» μέρος των αυξήσεων.

Αντίθετα, άλλες χώρες επιλέγουν διαφορετική προσέγγιση. Η Αυστρία παρεμβαίνει περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους στην αγορά καυσίμων, ενώ η Ελλάδα επιλέγει στοχευμένες επιδοτήσεις με Fuel Pass και επιδότηση στο diesel, αποφεύγοντας οριζόντια μείωση φόρων και μεταφέροντας τη συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η σύγκρουση Βορρά – Νότου επιστρέφει
Η εικόνα αυτή αντανακλά μια βαθύτερη σύγκρουση που επανέρχεται κάθε φορά που η Ευρώπη καλείται να διαχειριστεί κρίση. Οι χώρες του Νότου με υψηλότερη ενεργειακή εξάρτηση και χαμηλότερα εισοδήματα υποστηρίζουν ότι η άμεση μείωση φόρων είναι ο μόνος τρόπος να περιοριστεί η πίεση στην κατανάλωση. Για αυτές, το πρόβλημα είναι επείγον και κοινωνικά ορατό.

Στον Βορρά, η προσέγγιση είναι διαφορετική. Η προτεραιότητα δίνεται στη δημοσιονομική σταθερότητα και στον περιορισμό του πληθωρισμού. Ο φόβος είναι ότι οριζόντιες μειώσεις φόρων θα τροφοδοτήσουν τη ζήτηση και θα δυσκολέψουν περαιτέρω τη νομισματική πολιτική. Η διαφωνία αυτή είναι πολιτική και μπλοκάρει κάθε προσπάθεια για κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.

Στελέχη που συμμετέχουν στις διαβουλεύσεις περιγράφουν μια κατάσταση που θυμίζει τις πρώτες εβδομάδες της κρίσης του 2022, αλλά με μία κρίσιμη διαφορά, καθώς τα δημοσιονομικά περιθώρια σήμερα είναι σαφώς περιορισμένα.

Τότε, η Ευρώπη μπόρεσε να κινητοποιήσει πάνω από 700 δισ. ευρώ σε μέτρα στήριξης. Σήμερα, με υψηλότερα επιτόκια και αυστηρότερους κανόνες, οι δυνατότητες αυτές δεν υπάρχουν στον ίδιο βαθμό. Έτσι, η καθυστέρηση λήψης αποφάσεων οδηγεί σε ασύμμετρη αντίδραση, καθώς αλλες χώρες απορροφούν το κόστος, αλλες το μετακυλίουν και αλλες περιμένουν τις αποφάσεις της Ευρώπης.

Ο κίνδυνος για την ανάπτυξη
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές, αλλά επεκτείνεται και στις προοπτικές της οικονομίας. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, σε συνδυασμό με τα υψηλά επιτόκια, αρχίζει ήδη να επηρεάζει επενδυτικές αποφάσεις, περιθώρια επιχειρήσεων και καταναλωτική συμπεριφορά. Η έλλειψη συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης εντείνει τον προβληματισμό.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να περάσει σε φάση επιβράδυνσης με άνισους όρους, καθώς κάθε χώρα αντιμετωπίζει την κρίση με διαφορετικά εργαλεία. Αυτό δημιουργεί αποκλίσεις όχι μόνο στο κόστος ζωής, αλλά και στην ανταγωνιστικότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι προειδοποιήσεις του Mario Draghi αποκτούν νέο βάρος. Ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η Ευρώπη χρειάζεται κοινή στρατηγική για την ενέργεια και τις επενδύσεις, διαφορετικά κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Η σημερινή κρίση φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την ανησυχία. Χωρίς κοινή απάντηση, το ενεργειακό σοκ λειτουργεί ως παράγοντας που περιορίζει τη μελλοντική δυναμική της οικονομίας.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ: Συγκρατημένο εμπορικό έλλειμμα - Κοντά σε χαμηλό διετίας οι αιτήσεις ανεργίας