Από την εξάρτηση στο cloud μέχρι την ΤΝ και τα data...Τι είπαν Νικόδημος Δαμιανού, Βαλεντίνος Πολυκάρπου και Βασίλης Τσάκαλος στο Cyprus Forum

Η Ευρώπη δεν μπορεί να «κλείσει» από τη μια μέρα στην άλλη το τεχνολογικό χάσμα που τη χωρίζει από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και την Κίνα. Μπορεί, ωστόσο, να ενισχύσει τις δικές της στρατηγικές δυνατότητες σε κρίσιμους τομείς, ενώ για την Κύπρο η μεγάλη ευκαιρία βρίσκεται όχι στην προσπάθεια να ανταγωνιστεί τις τεχνολογικές υπερδυνάμεις σε μέγεθος, αλλά στη δημιουργία και εφαρμογή τεχνολογίας και πνευματικής ιδιοκτησίας.

Αυτό ήταν ένα από τα βασικά συμπεράσματα της συζήτησης «Η ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης: Οικοδόμηση στρατηγικής αυτονομίας στην τεχνολογία και τις υποδομές» στο Cyprus Forum, όπου συμμετείχε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής Νικόδημος Δαμιανού, ο Chairman του TechIsland και Chief Locations Officer της Wargaming Βαλεντίνος Πολυκάρπου και ο Vice President for Research and Technology Support του The Cyprus Institute, Δρ Βασίλης Τσάκαλος. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε τη δεύτερη μέρα του Cyprus Forum (29/09) και την συντόνιζε η Policy Officer της Zenox Public Affairs, Ιωάννα Θεοδοσοπούλου.

Νικόδημος Δαμιανού: Το τεχνολογικό χάσμα είναι πραγματικό

Ο Υφυπουργός Έρευνας τόνισε το πραγματικό χάσμα που υπάρχει στις τεχνολογικές δυνατότητες της Ευρώπης, εάν συγκριθούν με τις ΗΠΑ και την Κίνα, το οποίο, όπως είπε, οφείλεται σε χρόνια αδράνειας όσον αφορά τις επενδύσεις.

«Αυτό το τεχνολογικό χάσμα, λοιπόν, μεταφράζεται όντως σε ζήτημα τεχνολογικής κυριαρχίας, διότι επηρεάζει την ικανότητά μας να λαμβάνουμε αποφάσεις, στρατηγικές αποφάσεις», πρόσθεσε.

Επισήμανε ότι, η Ευρώπη, εξακολουθεί να είναι πολύ αργή στη λήψη αποφάσεων.

«Την στιγμή που άλλοι λαμβάνουν αποφάσεις μέσα σε μια νύκτα για αυτά τα ζητήματα, για την Ευρώπη απαιτούνται μήνες, στην καλύτερη περίπτωση», είπε συγκεκριμένα.

Βέβαια, επισήμανε ότι, η Ευρώπη έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο σύνολο πολιτικών, όπως το Σχέδιο Δράσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Continent Action Plan) που ανακοινώθηκε τον Μάιο του 2025, το οποίο καλύπτει τα πάντα: υποδομές υπολογιστικής ισχύος για την ΤΝ, κλιμάκωση, δεδομένα, υιοθέτηση, απλούστευση διαδικασιών.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από το cloud

Αναφερόμενος στην εξάρτηση της Ευρώπης κατά 80% από μη ευρωπαϊκές λύσεις cloud, σημείωσε ότι το cloud αποτελεί θεμελιώδη υποδομή για το σύνολο σχεδόν των ψηφιακών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι μια τόσο μεγάλη εξάρτηση δεν μπορεί να ανατραπεί από τη μια μέρα στην άλλη.

Το τεχνολογικό χάσμα, πρόσθεσε, ξεκινά από τη βάση, με βασική πρόκληση την έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και τη φυγή ταλέντου από την Ευρώπη. Η υστέρηση αποτυπώνεται και στην καινοτομία, καθώς μόλις το 8%-10% των παγκόσμιων startups εδρεύει στην Ευρώπη.

Παράλληλα, τόνισε ότι η τεχνολογική κυριαρχία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με ενιαίο τρόπο, καθώς οι ανάγκες διαφέρουν ανά τομέα. Προτεραιότητα, όπως είπε, πρέπει να δίνεται στην προστασία κρίσιμων υποδομών και ευαίσθητων δεδομένων, όπως τα δεδομένα υγείας, διασφαλίζοντας παράλληλα την αυτονομία στη λήψη αποφάσεων.

Όχι σε «ευρωπαϊκούς πρωταθλητές» με κάθε κόστος

Αναφερόμενος στις φωνές που ζητούν τη δημιουργία ενός ή δύο ευρωπαϊκών «πρωταθλητών» ικανών να ανταγωνιστούν εταιρείες όπως η OpenAI, η Anthropic και η NVIDIA, ο Νικόδημος Δαμιανού διαφώνησε με αυτή την προσέγγιση, προτάσσοντας την ενίσχυση του ευρύτερου τεχνολογικού οικοσυστήματος.

Ειδικά στις δημόσιες συμβάσεις, τόνισε ότι χρειάζεται προσοχή, ώστε «να μην επιβραβεύουμε τις πιο αδύναμες λύσεις» μόνο και μόνο επειδή προέρχονται από ευρωπαϊκές εταιρείες.

Ψηφιακή κυριαρχία χωρίς απομόνωση

Το βασικό μήνυμα του Υφυπουργού ήταν ότι ψηφιακή κυριαρχία δεν σημαίνει τεχνολογική απομόνωση ή πλήρη αυτάρκεια. Στόχος, σύμφωνα με τον κ. Δαμιανό, είναι η Ευρώπη να περιορίσει τις στρατηγικές της εξαρτήσεις και να διατηρεί τον έλεγχο σε κρίσιμες υποδομές και δεδομένα, παραμένοντας παράλληλα ανοικτή στην καινοτομία και τις διεθνείς συνεργασίες.

Για την Κύπρο, όπως είπε η κατεύθυνση είναι αντίστοιχη, δηλαδή η ανάπτυξη δυνατοτήτων σε κρίσιμους τομείς και ενεργός συμμετοχή στα ευρωπαϊκά τεχνολογικά οικοσυστήματα, χωρίς την επιδίωξη να αναπτύξει ή να ελέγχει κάθε επίπεδο της τεχνολογικής αλυσίδας.

Β. Πολυκάρπου: Ενέργεια, ρυθμιστικό πλαίσιο και έλλειψη ταλέντων... Τα τρία «αγκάθια» για την Ευρώπη

Από την πλευρά του, ο Βαλεντίνος Πολύκαρπου εστίασε σε τρεις βασικούς περιορισμούς που δυσχεραίνουν την προσπάθεια της Ευρώπης για μεγαλύτερη τεχνολογική κυριαρχία: την ενέργεια, το βαρύ ρυθμιστικό πλαίσιο και την έλλειψη ταλέντων.

«Πρέπει όλοι να κατανοήσουμε ότι, όταν μιλάμε για κυριαρχία και τεχνολογία πληροφορικής (IT), αναφερόμαστε σε ορισμένα βασικά ζητήματα. Το πρώτο ζήτημα, για το οποίο η Ευρώπη, δυστυχώς, δεν μπορεί να κάνει πολλά προς το παρόν, είναι η ενέργεια. Τι χρειάζεται κανείς για να διασφαλίσει την κυριαρχία στον τομέα των δεδομένων; Χρειάζεται ενέργεια. Η ΤΝ, ειδικότερα, είναι εξαιρετικά ενεργοβόρα. Αυτός είναι ο πρώτος περιορισμός για την Ευρώπη», ανέφερε.

Ο δεύτερος τομέας περιορισμών, όπως εξήγησε ο κ. Πολυκάρπου, αφορά το βαρύ κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο χαρακτήρισε ως «DNA της Ευρώπης», προσθέτοντας ότι την ίδια ώρα επωφελούμαστε από κάποιες πτυχές του.

 Η ευκαιρία της Κύπρου να εξάγει τη «νέα οικονομία»

Για την Κύπρο, το στοίχημα κατά τον Βαλεντίνο Πολυκάρπου, βρίσκεται στην παραγωγή πνευματικής ιδιοκτησίας και στην προσέλκυση όχι απλώς εταιρικών headquarters, αλλά πραγματικών ομάδων παραγωγής, έρευνας και ανάπτυξης.

Ο ίδιος αναφέρθηκε στην αυξημένη συγκέντρωση τεχνολογικού ταλέντου στην Κύπρο και στις εταιρείες που έχουν μεταφέρει στο νησί R&D ομάδες. Έφερε, μάλιστα, ως παράδειγμα τη Wargaming, λέγοντας ότι το επόμενο παιχνίδι της εταιρείας παράγεται στην Κύπρο με τη συμμετοχή περισσότερων από 100 engineers, producers και άλλων επαγγελματιών.

Εξήγησε ότι, εάν η πνευματική ιδιοκτησία παράγεται στην Κύπρο και, κατ’ επέκταση, στην Ευρώπη, περιορίζεται η έκθεση σε γεωπολιτικούς κινδύνους που μπορούν να επηρεάσουν τις φυσικές αλυσίδες εφοδιασμού.

«Δεν χρειάζεται να ανησυχείς για το αν τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά ή κλειστά ή αν ξεσπάσει κάπου ένας πόλεμος που θα επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα. Απλώς πρέπει να εξάγεις το προϊόν», ανέφερε.

Η Κύπρος και η Ευρώπη, όπως είπε, έχουν μια μοναδική ευκαιρία για να εξάγουν τη νέα οικονομία, που είναι τα δεδομένα (data).

«Ας κάνουμε πρώτα το αρχικό βήμα, που είναι η ουσιαστική παραγωγή πνευματικής ιδιοκτησίας (IP) Τι απαιτείται για αυτό; Απαιτείται να κατανοήσουμε τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της Κύπρου όπως η συγκέντρωση ταλέντου και η προσέλκυση περισσότερων ταλέντων, καθώς και να εκπαιδεύσουμε την επόμενη γενιά», πρόσθεσε ο Βαλεντίνος Πολυκάρπου.

Βασίλης Τσάκαλος: Από την τεχνολογική εξάρτηση στην έλλειψη ικανότητας

Ο Βασίλης Τσάκαλος υπογράμμισε ότι Κύπρος και Ευρώπη αντιμετωπίζουν ένα πραγματικό ζήτημα ψηφιακής κυριαρχίας, το οποίο δεν περιορίζεται στην τεχνολογική εξάρτηση, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα ανάπτυξης και λειτουργίας κρίσιμων ψηφιακών συστημάτων και υποδομών.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την απουσία μεγάλων ευρωπαϊκών παρόχων cloud. Όπως εξήγησε, η εξάρτηση από ξένους παρόχους αποτελεί τεχνολογικό ζήτημα, όμως η αδυναμία εκτέλεσης κρίσιμων διεργασιών για το κράτος, τη βιομηχανία και την έρευνα μετατρέπει το πρόβλημα σε ζήτημα στρατηγικής ικανότητας.

«Είναι σαφές ότι το πρόβλημα ξεκινά από την τεχνολογία, αλλά στη συνέχεια η τεχνολογική πρόκληση μετατρέπεται σε πρόκληση ικανότητας. Για παράδειγμα, δεν διαθέτουμε μεγάλους παρόχους υπηρεσιών cloud, γεγονός που αποτελεί τεχνολογικό ζήτημα. Αλλά, η αδυναμία μας να εκτελέσουμε κρίσιμες διεργασίες για την κυβέρνηση, τη βιομηχανία και τα ερευνητικά κέντρα, αποτελεί ζήτημα ικανότητας», ανέφερε ο κ. Τσάκαλος.

«Να επιτύχουμε αυτάρκεια στους κρίσιμους τομείς»

Αυτό που μπορούμε να κάνουμε πρακτικά, όπως ο ίδιος ανέλυσε, είναι να επιτύχουμε, τουλάχιστον, αυτάρκεια σε ορισμένους κρίσιμους τομείς.

«Για παράδειγμα, ευαίσθητες πληροφορίες, υποδομές, τεχνογνωσία στην ΤΝ, κυβερνοασφάλεια. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να στερούμαστε τεχνογνωσίας και υποδομών σε αυτούς τους τομείς», υπέδειξε.

Ανέφερε ότι, την ίδια στιγμή, η Ευρώπη είναι αρκετά ισχυρή στην επιστήμη και την έρευνα, αλλά όχι, στον τομέα της μηχανικής και στην καινοτομία.

«Πρέπει λοιπόν να κάνουμε αυτό το βήμα για να βελτιώσουμε την ικανότητά μας να μετατρέπουμε τη γνώση σε καινοτομία και επιχειρηματικότητα», είπε.

Ο Βασίλης Τσάκαλος χαρακτήρισε ιδιαίτερα θετική την προσέλκυση ταλέντου από το εξωτερικό, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, την ανάγκη να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του οικοσυστήματος σε βάθος χρόνου. Πρόκειται, όπως σημείωσε, για μια πρόκληση που αφορά τόσο την Κύπρο όσο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Διαβάστε ακόμα: 

• Σε εξέλιξη οι εργασίες του Cyprus Forum, στο επίκεντρο οι σύγχρονες προκλήσεις για Κύπρο και Ευρώπη (pics)
• ΠτΔ στο Cyprus Forum: Η Δημοκρατία μας δεν βρίσκεται σε παρακμή, η Δημοκρατία μας δοκιμάζεται
• Cyprus Forum: Καλωσόρισμα με συγγνώμη από τον Νικόλα Κυριακίδη